top of page
​AD

Ai soạn chiếu thoái vị cho vua Bảo Đại?

Ai soạn chiếu thoái vị? Vua Bảo Đại soạn, với sự trợ giúp của hoàng thân Vĩnh Cẩn.

Hoàng tử Vĩnh Cẩn và Vua Bảo Đại tại nhà ông Charles, cựu khâm sứ Trung Kỳ, cha đỡ đầu của Bảo Đại trong 10 năm du học tại Pháp. Hình chụp năm 1926 khi vua Khải Định đã mất, và Bảo Đại sau khi về Huế chịu tang và làm lễ đăng quang đã trở lại Pháp học tiếp, đến năm 1932 mới về nước.

Soạn lúc nào? Đêm 22 tháng 8 năm 1945.


Soạn tại đâu? Tại điện Kiến Trung, hoàng thành Huế.


Công bố lúc nào? Ngày 25 tháng 8 năm 1945.


Ai tiếp nhận? Đại diện Việt Minh là Trần Huy Liệu và Cù Huy Cận.


Nơi tiếp nhận? Điện Kiến Trung, hoàng thành Huế.

Ngày tiếp nhận: Sáng 25 tháng 8 năm 1945.



Công dân Vĩnh Thuy (bên phải), cựu hoàng Bảo Đại, sau khi thoái vị, sẽ là Cố vấn Tối cao của chính phủ Hồ Chí Minh (tháng 8 năm 1945). Ảnh: Henri Estirac

Bản Chiếu thoái vị của Bảo Đại công bố ngày 25 tháng 8 năm 1945 chính thức chấm dứt Nhà Nguyễn và chế độ quân chủ ở Việt Nam. Chiếu được vua Bảo Đại soạn với sự trợ giúp của hoàng thân Vĩnh Cẩn trong đêm 22 tháng 8 năm 1945 tại điện Kiến Trung, hoàng thành Huế.


Sáng ngày 25 tháng 8, khi đại diện Việt Minh là Trần Huy Liệu và Cù Huy Cận đến điện Kiến Trung để tiếp thu bàn giao, lúc đầu vua Bảo Đại đưa bản Tuyên ngôn cho Trần Huy Liệu. Nhưng ông này hội ý với người đồng hành và tâu với Bảo Đại rằng:


- Thưa Hoàng thượng, nhân danh dân tộc Việt Nam, chúng tôi nhận bản văn này rất nhẹ nhàng, không câu nệ. Nhưng, chúng tôi kính xin Hoàng thượng cho tổ chức một buổi lễ vắn tắt, trong đó xin Hoàng thượng công khai tuyên bố cho mọi người biết.


Theo lời yêu cầu của Trần Huy Liệu, chiều ngày 30 tháng 8, 1945, Vua Bảo Đại mặc triều phục và đọc bản Tuyên ngôn Thoái vị trước hàng ngàn người tụ họp vội vã trước cửa Ngọ Môn.



Vua Bảo Đại thoái vị trong một buổi lễ ở Ngọ Môn, Huế vào chiều 30 tháng 8, trao quốc ấn Hoàng đế Chi Bửu và thanh kiếm bạc nạm ngọc cho đại diện của chính phủ lâm thời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là các ông Trần Huy Liệu, Nguyễn Lương Bằng, Cù Huy Cận.

Văn bản Chiếu Thoái vị của Hoàng đế Bảo Đại có 2 dị bản:


Bản 1: In trong sách "Việt Nam Máu Lửa" của Nghiêm Kế Tổ, Nhà xuất bản Mai Lĩnh, 1954, tr 38, 39, 40.


Bản 2: In trong cuốn "Bảo Đại, Con Rồng Việt Nam", do Bảo Đại viết, Nguyễn Phước Tộc xuất bản, 1990, trang 186-188. Sách này do vua Bảo Đại viết, và được in ra khi ông còn tại thế.


Chiếu thoái vị của Bảo Đại, tháng 8/1945.

Cùng với "Chiếu thoái vị", Vua Bảo Đại còn ban hành một văn bản kèm theo dành riêng cho Hoàng tộc.

Không có chuyện Đổng lý Ngự tiền Văn phòng Phạm Khắc Hòe soạn như ông ấy tự nhận trong cuốn “Từ triều đình Huế đến chiến khu Việt Bắc”.



Bảo Đại tại Lâu đài Thorenc (1955). Nguồn: British Pathé


Cảnh chúc mừng sau khi ký Hiệp Ước Sơ Bộ 6/3/1946 giữa Pháp (phe theo cộng) và Hồ Chi Minh: Tướng Pháp Leclerc, Hồ Chí Minh, Đặc Sứ Pháp Jean Sainteny (15/3/1946).


Tác giả: Nguyễn Xuân Diện