Anh Mac & Lil’ BK - Nghiện Rap P.1 [Lyric Video]
Đã cập nhật: 22 thg 8
Sau 15 năm vắng bóng, rapper lão làng Lil’ BK trở lại trong một màn kết hợp gợi nhớ âm thanh thời kỳ đầu của rap Việt.
Rap Việt có một thế hệ rapper từng xây dựng tên tuổi khi underground còn là một không gian tương đối khép kín, và Lil’ BK là một trong những cái tên tiêu biểu của thời kỳ ấy. Từ thuở đầu của rap Việt, anh đã kết hợp với DSK trong những track như ‘Rap Game’ (2004) và ‘Diss Hiphop Boy’ (2005). Tuy nhiên, sẽ khó nhắc đến Lil’ BK mà bỏ qua ‘Hải Phòng Sao?’ cùng Chip Nhỏ, ca khúc được đông đảo thanh thiếu niên Northside truyền tay vào cuối thập niên 2000 và đầu thập niên 2010, với độ phổ biến và ảnh hưởng thường được đặt cạnh ‘Hút Pin’ của Nam CT, ‘Old School’ của Rhymastic hay ‘Hoàng Mai Pride’ của Thỉm Small.
Trong bối cảnh đó, ‘Nghiện Rap P.1’, ra mắt vào ngày đầu năm mới 2021, mang ý nghĩa lớn hơn một ca khúc đánh dấu sự trở lại. Đây là lần Lil’ BK và Anh Mac — hai MC đại diện cho những điểm xuất phát khác nhau của old school hai miền — cuối cùng có dịp đứng chung trên một track. Ca khúc có tư duy âm thanh tương đối hiện đại nhưng vẫn giữ màu old school, chất ngông và thái độ máu chiến của rap Việt thế hệ trước; vì thế, nó vừa đem lại cảm giác hoài niệm, vừa không bị mắc kẹt trong quá khứ.
Điểm đáng chú ý đầu tiên của ‘Nghiện Rap P.1’ là sự ăn ý giữa hai MC. Lil’ BK mang đến cảm giác của một rapper đã định hình phong cách từ buổi đầu underground trực diện, ngông và hiếu chiến, nhưng không hoàn toàn lặp lại cách rap của chính mình trong quá khứ. Flow của BK cho thấy sự cải tiến đáng kể so với những track cũ. Phần lời không còn dựa nhiều vào sự thô bạo hay giễu cợt vốn phổ biến ở một giai đoạn rap còn nặng tính đối đầu, mà chuyển sang sắc thái gangsta cô đọng hơn. Nếu không khiến người nghe sởn da gà bởi độ chơi, verse của anh vẫn có thể để lại một chút lắng đọng từ trải nghiệm của thế hệ F1 rap Việt.
Trong khi đó, Anh Mac xử lý nhịp năng động, dồn dập và mạnh hơn. Năng lượng ấy khiến bài hát không đơn thuần trở thành một màn tái hiện thời hoàng kim của underground. Ở ‘Nghiện Rap’, Mac ví đam mê và tâm huyết của mình như một chứng “nghiện thuốc phiện”, rồi cùng Lil’ BK tạo nên một thứ “ma túy” mới bằng chính giọng rap của hai người. Ẩn dụ này không chỉ phục vụ chủ đề; nó cho thấy rap đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của Mac, thay vì chỉ là kỹ năng được đem ra trình diễn.
Điều thú vị là Mac không đứng bên ngoài để nói về người nghe, mà đặt mình vào đúng vị trí của một người hâm mộ rap bình thường, cũng mê âm nhạc và bị cuốn vào từng câu chữ như tất cả mọi người. Tuy nhiên, anh đồng thời có nhiều điều để nói từ tư cách một OG của cộng đồng. Sự đan xen giữa người làm rap và người nghe rap giúp hình ảnh “nghiện rap” có sức thuyết phục hơn những câu flex đơn thuần.
Phần lời của Anh Mac là điểm sáng lớn nhất trong bài. Anh có khả năng đưa những hình ảnh đời thường vào verse rồi bẻ chúng theo hướng giàu tính hình tượng, chơi chữ và đe dọa. Cụm “đỡ hơn nghiện mà ngại” chơi trực tiếp trên chủ đề ‘Nghiện Rap’, nhưng đoạn gây chú ý nhất là:
“Mấy thằng ngoài kia qua sơn tường xong rồi té Mà sơn tường méo phải là sơn tường hay là vẽ Là một màu đỏ thẳm xịt bắn lên tung tóe...”
“Sơn tường” trước hết gợi đến graffiti, một hình ảnh quen thuộc của hip-hop. Tuy nhiên, đoạn rap lại xoay liên tưởng sang nghĩa bóng của “sơn nhà”. Trong lớp tiếng lóng gắn với văn hóa băng đảng mà câu rap sử dụng, “sơn nhà” có thể được hiểu như cách nói ẩn dụ cho việc hitman đến xử lý hoặc “dọn” một mục tiêu, còn vết máu được ví như sơn bắn lên tường. Cách chuyển nghĩa ấy tạo ra một lớp hình ảnh tối, trực quan và mang đúng thái độ bụi bặm của bài; câu rap vì vậy vừa có tính tạo hình, vừa mang sắc thái của một lời công kích.
Câu “Sơn tường sẽ làm cho mày phế như Bình Lé” được hiểu là một đòn công kích trực tiếp đến NorahC. Đây là kiểu lyric cần một chút kiến thức về những nhân vật và va chạm trong cộng đồng mới có thể nhận ra hết, thay vì nghe nó như một hình ảnh ngẫu nhiên. Quan trọng hơn, những câu này không chỉ tồn tại để khoe kỹ thuật. Chúng góp phần dựng nên chân dung một người nghiện rap bất cần, hiếu chiến và luôn muốn chứng minh mình thực sự thuộc về nền văn hóa ấy.
Về flow và cách thể hiện, ‘Nghiện Rap P.1’ đứng ở một vị trí khá thú vị giữa hai thế hệ. Cách đặt chữ vẫn dựa trên nền tảng old school, nhưng phần nhạc và lối xử lý tổng thể không quá “cổ”. Lil’ BK duy trì chất ngông của thế hệ đầu, còn Anh Mac đẩy nhịp độ và cường độ lên cao hơn. Hai MC vì vậy tạo cảm giác như đang nối cách rap truyền thống với một tư duy âm thanh mới, thay vì cố tái hiện nguyên xi một thời kỳ đã qua.
Phần sản xuất của Aki Lahtinen phù hợp với hướng đi này. Beat tạo đủ không gian cho hai MC, không quá phụ thuộc vào những âm thanh trap đương thời và để phần rap giữ vị trí trung tâm. Những chất liệu mới được đưa vào vừa đủ để làm bài hát có sức sống trong năm 2021 mà không xóa đi căn tính old school của Lil’ BK và Anh Mac.
★ ★ ★ ★ ★
Nghiện Rap
Anh Mac, Lil’ BK
Sản xuất: Aki Lahtinen
Sáng tác: Thomas Nguyen, Ngô Thanh Hoàng
Hòa âm: Thomas Nguyen
Ảnh bìa: Thomas Nguyen
Tinh thần kết hợp cũ–mới còn hiện diện trong phần hình ảnh. Visual mang ảnh hưởng rõ của văn hóa comic và đậm màu sáng tạo, khác lạ, chủ động bước khỏi những ranh giới cũ nhưng vẫn giữ hướng đi underground, bất kể những va chạm kéo dài với thị hiếu mainstream. Theo nghĩa đó, ‘Nghiện Rap P.1’ không chỉ là kết tinh của old school hay thế hệ F1 được đặt vào một môi trường mới; nó còn là một viên gạch cho hướng đi của NKI khi bước vào thập niên 2020, thời điểm rap Việt liên tục sinh ra những nhánh nhỏ với trải nghiệm nghệ thuật vừa mới mẻ, giàu tính thi vị, vừa đời thường và gần gũi.
Chính vì lời rap và cách thể hiện là trọng tâm, những hạn chế trong khâu hậu kỳ càng dễ nhận thấy. Phần hòa âm là điểm trừ rõ nhất. Giọng của hai MC đôi lúc hơi chìm vào nền nhạc, khiến một số câu chưa tạo được lực tác động cần thiết. Với một ca khúc dựa nhiều vào lyric và thái độ, vocal cần được đặt nổi hơn để những câu chơi chữ, hình ảnh mạnh và đoạn thể hiện quyết liệt có thể thực sự “đập” vào người nghe.
Thời lượng bài cũng hơi ngắn so với tiềm năng của màn kết hợp. Ca khúc vừa tạo được đà thì đã kết thúc. Thêm một verse hoặc một đoạn chuyển tiếp có thể giúp khai thác sâu hơn sự khác biệt giữa Lil’ BK và Anh Mac, đồng thời cho chủ đề “nghiện rap” thêm không gian phát triển. Đây cũng là lý do Phần 1 tạo cảm giác giống phần mở màn cho một dự án rộng hơn là một tuyên bố đã hoàn chỉnh.
Dù vậy, ‘Nghiện Rap P.1’ vẫn là màn kết hợp có khả năng chạm đến cả người nghe Northside lẫn Southside. Những fan đã đi qua rap Việt giai đoạn những năm 2000 có thể tìm lại sự phấn khích và hoài niệm, còn người nghe mới không cần sở hữu kiến thức quá sâu về scene để đồng cảm với cơn nghiện mà hai nghệ sĩ mô tả. Chỉ cần từng xem rap như một phần không thể thiếu của đời sống, họ đã có thể bước vào bài hát từ một điểm chung với nghệ sĩ.
Tên gọi Phần 1 đồng thời gợi mở rằng cơn nghiện này chưa dừng lại. Trước đó, Mac từng thông báo trong nhóm công khai NGHIỆN RAP trên Facebook để mời thêm rapper, bên cạnh các thành viên NKI, tham gia một làn sóng cypher lớn theo tinh thần của ‘Lowkey’, ‘VietRap2020’ và ‘Khác Biệt’. Phần tiếp theo có thể mở rộng chủ đề này qua nhiều giọng rap và góc nhìn hơn.
‘Nghiện Rap P.1’ vì thế chưa phải phiên bản trọn vẹn nhất của ý tưởng, nhưng vẫn là một cuộc gặp đáng nhớ khi Lil’ BK mang theo khí chất của một rapper đời đầu, Anh Mac đem đến nhịp độ và sức ép hiện đại hơn, còn Aki Lahtinen tạo ra không gian để hai nguồn năng lượng cùng tồn tại. Với phần hậu kỳ tốt hơn và thêm thời lượng để ý tưởng thở, màn kết hợp này hoàn toàn có thể để lại sức nặng lớn hơn. Nhưng ngay cả trong dáng vẻ ngắn và còn vài điểm chưa tới, bài hát vẫn làm được điều quan trọng nhất là khiến old school không chỉ được nhớ lại, mà tiếp tục chuyển động.
Bình luận