FEEZY: Bình Tĩnh Đi Tiếp
Đã cập nhật: 41 phút trước
Nhà sáng lập FENOM bước ra khỏi ánh nhìn của số đông cùng một nguyên tắc mà anh học được sau nhiều năm: bình tĩnh.
Đúng 9 giờ sáng, điện thoại của Lư Gia Hân, người thực hiện cover story của Ngoài Kia, sáng lên. “Anh tới rồi.” FEEZY — còn được biết đến với tên gọi F, rapper và nhà sáng lập FENOM — đã có mặt trước studio ở Quận 1. Khi Hân vội chạy tới điểm hẹn, anh đang ngồi thong dong trên một chiếc xe tay ga, khoác denim, đeo kính râm và cầm trên tay ly cà phê đá đã tan quá nửa. Không có đông người đi theo, không sự tất bật thường thấy trước một buổi chụp ảnh. Anh chỉ ngồi đó, bình thản nhìn dòng xe chạy qua trước mặt.
“Không sao hết,” F cười nhẹ khi Hân xin lỗi vì để anh phải đợi.
Khoảng mười phút sau, F đã đứng trước máy ảnh. Anh tự chỉnh áo, vuốt lại chiếc durag đỏ đô, nhìn mình lần cuối trong gương rồi bước vào set đầu tiên. Áo khoác denim với chữ FEEZY chạy lớn phía sau lưng, jeans ống rộng và boots màu cát. Anh không cần nhiều hướng dẫn để hiểu chiếc máy ảnh đang cần gì. Lúc cúi thấp người đưa phần đế giày gần ống kính, lúc xoay lưng để mảng thêu trên áo chiếm lấy khung hình.
Sang set thứ hai, denim được thay bằng biker jacket đen và jeans xám. Trước phông trắng, chiếc kính đen khiến gương mặt F gần như không thể đọc được. Nếu chỉ nhìn những bức ảnh, người ta dễ hình dung đây là một rapper đang dựng lại thứ aura của ngôi sao sau một thời gian vắng mặt.
Nhưng khoảng hai tiếng sau, khi buổi làm việc kết thúc và F lập tức rời studio để tới soundcheck cho listening party của album, một chi tiết khác mới trở nên đáng chú ý hơn.
Trong cuộc phỏng vấn, khi được hỏi ranh giới giữa underground và mainstream nằm ở đâu, F không nói về tiền, độ nổi tiếng, lượt stream hay sân khấu lớn.
“Chuyên nghiệp,” anh trả lời bằng hai chữ.
Bằng một cách khá tình cờ, cả buổi sáng hôm ấy dường như đã bắt đầu bằng chính câu trả lời đó.
Rap Việt mùa đầu tiên đưa FEEZY tới trước một lượng khán giả mà trước đó anh chưa từng có. Có thêm người hâm mộ và sự công nhận dành cho những gì anh đã làm trên sân khấu. Nhưng câu chuyện của F đáng kể hơn lại bắt đầu sau khi cuộc thi kết thúc. Bởi ánh đèn truyền hình có một đặc tính kỳ lạ. Nó có thể khiến một nghệ sĩ được nhìn thấy rất nhanh, nhưng không thể thay người đó quyết định mình sẽ sống ra sao khi ánh đèn tắt.
“Khi trở về với cuộc sống thường ngày thì mình phải lựa chọn giữa công việc cũ và công việc mới,” anh nhớ lại. “Khi đó mình bắt đầu coi rap như một sự nghiệp và mình muốn hướng nó theo sự chuyên nghiệp luôn rồi.”
Điều đó đồng nghĩa với việc từ bỏ sự ổn định trước đó và chuyển toàn bộ thời gian sang âm nhạc. Rapper chuyên nghiệp full-time. Nghe như một bước tiến. Với F, nó giống một cuộc tái thiết.
“Mình phải set up lại mọi thứ trong cuộc sống của mình,” anh nói về thời gian ngay sau cuộc thi.
Sau sân khấu, sau tiếng reo và sự chú ý, anh lại trở về nhà một mình.
“Cảm giác đầu tiên của mình đó chính là sự trống trải,” anh nói. “Mọi thứ xung quanh cũng không còn ai hết. Sau những sân khấu, sau những hào quang thì mình lại lủi thủi đi về nhà một mình.”
Đó chính là điều ít được nói tới của các chương trình truyền hình tìm kiếm tài năng. Khán giả chứng kiến khoảnh khắc một nghệ sĩ được phát hiện, nhưng hiếm khi nhìn thấy việc biến vài phút trên màn hình thành một sự nghiệp có khả năng tồn tại nhiều năm.
F không cố làm đẹp khoảng thời gian ấy. Song bên cạnh sự trống trải là một cảm giác háo hức. Háo hức được biểu diễn trở lại. Háo hức gặp khán giả. Háo hức luyện tập, cải thiện kỹ năng, rồi một ngày lại bước lên sân khấu. Và thế là quãng im lặng bên ngoài lại trở thành thời gian vận động ở bên trong.
Phiên bản trước kia, theo anh, “chưa hoàn thiện” và “chưa trưởng thành”. Nhưng anh không muốn phủ nhận nó.
“Mình luôn là chính mình,” anh nói. “Chỉ cần mình nâng cấp phiên bản của mình tốt hơn, mình học hỏi, mình trau dồi, mình tập luyện để mình tốt hơn.”
Có thời điểm, F và FEEZY có thể được hiểu như nhân dạng ngoài đời và một cái tên bước lên sân khấu. Bây giờ anh nói về chúng như hai thứ đã hòa lại làm một.
“Phiên bản giữa F và FEEZY hai đã hòa thành một,” anh nói.
Tư tưởng “nâng cấp phiên bản” xuất hiện nhiều lần trong cuộc trò chuyện. F sử dụng nó khi nói về kỹ năng, sự nghiệp, thái độ và cả những thất bại cá nhân. Trong thế giới của anh, trưởng thành không có nghĩa là giết chết con người cũ để tạo ra một hình tượng nhân vật mới. Nó giống việc giữ nguyên bộ khung nhưng sửa những thứ đã từng khiến mình làm tổn thương người khác.
F không vòng vo quá lâu khi phải gọi tên một sai lầm thật sự. Anh đưa ra ba từ: Ích kỷ. Vô minh. Vô tâm.
“Trong thời tuổi trẻ của mình, mình mắc phải ba cái sai lầm này,” anh nói. “Mình đã gây ra những chuyện không hay lắm, mình đã làm nhiều người có thể nói là buồn.”
Anh không kể cụ thể ai đã bị tổn thương hay chuyện gì đã xảy ra. Cách F nói về trách nhiệm không phải là một biến cố bên ngoài đã buộc anh thay đổi. Anh nhìn ngược vào chính những tính cách của mình. Khi nhận ra chúng, suy nghĩ thay đổi. Âm nhạc cũng thay đổi theo.
“Những gì đã qua, mình cũng coi như một bài học để mình tiếp tục cái hành trình này,” anh nói.
Album ‘GANG STAR’ được sinh ra từ hành trình đó. Mười tám ca khúc là một lựa chọn có phần ngược dòng trong môi trường nghe nhạc hiện tại — một bài hát chỉ xuất hiện vài giây trên video ngắn, điệp khúc đôi khi được nghe trước cả verse, một đoạn nhạc có thể lan truyền mà hàng triệu người chưa chắc biết tên nghệ sĩ. F lại muốn kể một câu chuyện bằng 18 bài. Anh biết cách người ta nghe nhạc bây giờ nhưng anh không nghĩ câu chuyện này có thể được kể ngắn hơn.
“Đây không hoàn toàn chỉ là một album về âm nhạc chỉ để nghe,” anh nói. “Trong đó còn có một câu chuyện của mình nữa.”
Theo cấu trúc anh xây dựng, ‘GANG STAR’ đi qua hai chặng. Phần ‘Tình Ka’ hướng về tình yêu, R&B và Trap Soul; ‘Feel Lưu Ký’ nghiêng về cuộc sống, mục tiêu, Hip-hop, Trap và Rage. Một nửa nhìn vào những quan hệ tình cảm, nửa còn lại nhìn ra chặng đường phía trước. Nhưng hỏi F nếu buộc phải cắt album xuống chỉ còn chín bài và lựa chọn giữa hai nửa, anh từ chối. Anh sẽ lấy bài từ cả hai vì “tình yêu và mục tiêu trong cuộc sống” phải tồn tại đồng thời.
“Cả hai yếu tố này đều quan trọng đối với mình,” anh nói. “Mình không muốn yếu tố nào nó to hơn. Mình muốn cân bằng nó.”
Đó là câu trả lời nói khá nhiều về F hiện tại. Nếu người trẻ hơn trong anh từng có thể lao về một phía với toàn bộ sự máu chiến, người đàn ông ngồi trên sofa ở studio Quận 1 lại nhắc liên tục tới cân bằng, tiết chế, điều chỉnh. Ngay cả tham vọng cũng đang được đặt bên cạnh những thứ khác.
‘GANG STAR’ vì thế không chỉ hoạt động như một showcase để F chứng minh rằng mình có thể rap, hát, chuyển flow hay bước qua nhiều thể loại. Với anh, 18 ca khúc là 18 mảnh của một quá trình. Hai trong số những mảnh quan trọng nhất từng suýt bị bỏ đi.
“Be real, be humble, go hustle” là phương châm mà anh nhắc nhiều lần trong buổi trò chuyện. Chân thật. Khiêm tốn. Làm việc. Anh gọi đó là điều Hip-hop đã dạy mình. Nhưng giữ mọi thứ “real” trên lý thuyết là một chuyện. Đưa những phần rất riêng của cuộc đời vào một album mà người lạ có thể nghe lại vô hạn lần là chuyện khác. Với ‘11.11’ và ‘FEEZY Flow’, khoảng cách đó trở nên rõ ràng.
“Đó là hai bài mà mình rất nhiều cảm xúc trong tình yêu và rất nhiều cảm xúc trong cuộc sống,” anh nói.
F cố đặt vào đó những dấu mốc cụ thể, những gì mình thực sự trải qua và cách mình đã đi qua chúng. Chính vì vậy, có lúc anh nghĩ hai bài này quá cá nhân để xuất hiện trong album. Những người xung quanh đã thuyết phục anh ngược lại. Đây là câu chuyện của anh, họ nói, nhưng chính vì nó quá riêng nên nó mới thật. Hai bài được đưa trở lại tracklist. “Be real” không còn chỉ là một khẩu hiệu Hip-hop. Nó trở thành một rủi ro sáng tạo vì nếu kể thật, nghệ sĩ phải chấp nhận việc người nghe nhìn thấy những phần mình từng muốn giữ lại.
“Mình sẽ không ngại cái chuyện show nó ra cho mọi người biết,” anh quyết định chấp nhận.
Không phải mọi phần trong quãng thời gian F ít xuất hiện trước công chúng đều diễn ra trong cô độc. FENOM chính là một gia đình nhỏ của anh. Ý tưởng ban đầu khá đơn giản. Anh nhìn thấy những người trẻ có khả năng làm nhạc nhưng thiếu môi trường phát triển, thiếu sân khấu và thiếu một tập thể để cùng đi. Thế là FENOM được hình thành.
“Tụi mình đã đi từ con số 0 cùng với các anh em,” anh kể.
Những buổi diễn lớn của FENOM không phải là ký ức ấn tượng mà F lựa chọn. Đó là một đêm Trung thu. Sau khi cả nhóm biểu diễn tại một sự kiện, trời mưa rất lớn. Họ vẫn cùng nhau tới một trại trẻ mồ côi ở Gò Vấp để phát quà và dành buổi tối với các em nhỏ. F nói đó là ký ức mình không thể quên. Nếu album thành công, anh muốn giá trị của mình được công nhận hơn để có khả năng chia sẻ cũng như giúp đỡ cho các bạn nghệ sĩ khác. Tham vọng đó cho anh thêm năng lực để tạo không gian cho những người khác.
F đứng giữa hai thế giới kỹ thuật và sự tự do của underground, nhưng đồng thời hướng âm nhạc tới một lượng khán giả rộng hơn. Bản thân anh lại không quá quan tâm tới việc dựng một bức tường rõ ràng giữa hai bên.
“Ranh giới giữa mainstream và underground,” anh nói, “sẽ là sự chuyên nghiệp của các bạn nghệ sĩ.”
“Be real, be humble, go hustle. Dù mainstream hay underground, đó là mindset mình sẽ không đánh đổi vì bất kỳ điều gì.”
Underground và mainstream trong lịch sử Hip-hop còn liên quan đến hệ thống phân phối, cấu trúc công nghiệp, quyền kiểm soát sáng tạo, quy mô khán giả và vô số yếu tố khác. Nhưng câu trả lời của F tiết lộ điều anh quan tâm nhất ở thời điểm này không phải mình được xếp về bên nào mà là cách mình làm nghề. Đối với anh, nghệ sĩ có thể tôn vinh kỹ năng và cộng đồng của underground, hoặc hoạt động trong một hệ thống đại chúng hơn với những yêu cầu thương mại rõ rệt. Trong cả hai trường hợp, sự chuyên nghiệp mới quyết định khả năng đi xa.
Văn hóa underground mà anh trưởng thành cùng, có điều anh từng tin nhưng giờ không còn tin nữa. Đầu tiên là thứ anh gọi là “sự chân thật quá đáng”.
“Biết là mình phải keep it real, biết là mình phải be real,” anh nói, “nhưng mà có những cái tuổi trẻ mình không cần ngại nói thẳng nó ra luôn thì nó sẽ hơi thô cho người nghe.”
F của hiện tại vẫn tin vào sự chân thật, nhưng anh không còn tin rằng chân thật đồng nghĩa với quyền nói bất cứ điều gì theo bất cứ cách nào. Ngôn ngữ phải được sàng lọc, không phải để giả tạo hơn, mà để “văn minh hơn”. Tiếp theo là sự ngông cuồng.
“Mình quá chiến luôn,” anh nhớ lại. “Mình bất chấp luôn, mình không nghĩ đến hậu quả sau này.”
Cuối cùng là cách anh từng hiểu về tự do phát ngôn — viết hoặc nói những điều mình chưa có đủ trải nghiệm, không suy nghĩ đến người sẽ tiếp nhận chúng. Những điều này nghe có vẻ xa lạ với hình tượng Hip-hop thường được xây trên bất cần và chống lại giới hạn. Nhưng anh không xem sự tiết chế như việc từ bỏ tinh thần underground. Ngược lại, anh tin mình đang giữ phần cốt lõi của nó. “Be real, be humble, go hustle”. Quan trọng nằm ở chữ Humble. Chân thật nhưng không đồng nghĩa với hung hăng. Tự tin nhưng không buộc phải ngông cuồng. Tự do biểu đạt nhưng vẫn chịu trách nhiệm với điều mình nói. Phiên bản F trẻ tuổi có thể nhìn những thứ đó như giới hạn. Phiên bản hiện tại xem chúng là trưởng thành.
Nói về thành công của ‘GANG STAR’, F không giả vờ mình miễn nhiễm với kết quả. Nếu album thành công lớn, anh muốn sự nghiệp phát triển. Muốn giá trị của mình được nhìn nhận. Muốn có thêm cơ hội.
“Nếu nó không thành công thì chả vấn đề gì,” anh nói.
Theo F, một phần thành công đã xảy ra trước khi album được phát hành. Anh hoàn thành nó.
“Một album với 18 bài và mình đã làm nó trong hoàn cảnh rất là khó khăn,” anh nói, “giống như là không còn gì để mất, không có gì để tiếp tục.”
Thị trường âm nhạc thường định lượng thắng thua bằng con số lượt nghe và khả năng viral, F đặt một mốc thành công cao hơn về mặt cá nhân. Nếu album được nghe rộng rãi, tốt. Nếu nó giúp sự nghiệp bật lên, càng tốt. Nếu một người đang ở đúng giai đoạn F từng trải qua nghe album và tìm thấy đủ năng lượng để tiếp tục, với anh đó lại là một loại thành công khác. Phần còn lại trở thành bài học cho dự án sau.
Khi máy quay bắt đầu chạy trong studio, F không chỉ ngồi vào vị trí rồi chờ ekip làm phần còn lại. Anh nhìn màn hình, quan sát ánh sáng, trao đổi về góc quay. Anh muốn hình ảnh tự nhiên nhưng gọn gàng, và đặc biệt muốn cuộc nói chuyện đi thẳng vào vấn đề. Một chiếc sofa đen được kéo vào giữa studio trắng. F ngả người xuống, ly cà phê đen lạnh trong tay. Kính râm vẫn ở đó. Phía sau cặp kính, mỗi khi câu chuyện chuyển sang âm nhạc hoặc những cột mốc trong sự nghiệp, F không tránh né mà hướng thẳng ánh nhìn về Hân ngồi đối diện. Anh cũng không cố biến mọi câu trả lời thành một phát ngôn lớn.
Hai tiếng sau khi bước vào studio, mọi thứ kết thúc gần như đúng nhịp mà nó bắt đầu. F chỉnh lại áo, bắt tay và cảm ơn từng thành viên trong ekip. Sau đó anh đi thẳng tới điểm soundcheck. Trước khi rời cuộc phỏng vấn, anh nhắc tới bài số 13 trong album, ‘Bình Tĩnh’, như một điều muốn nói với những người vẫn theo dõi mình.
“Bình tĩnh, bình tĩnh,” anh lặp lại. “Mọi tình huống luôn bình tĩnh. Ghi nhận và mình điều chỉnh, giữ cái đầu luôn bình tĩnh.”
Đó cũng là khoảng cách lớn nhất giữa F của hiện tại và chàng rapper trẻ mà anh mô tả là từng quá chiến, quá thẳng, quá tin vào việc lao tới trước khi nghĩ về hậu quả. Bây giờ, khi gặp bóng tối, anh nói hãy ngồi xuống một chút, nhìn lại, tìm một điểm sáng rồi mới đi. Triết lý ấy có thêm trọng lượng khi nó đến từ một người từng trải qua cảm giác bước ra khỏi một sân khấu lớn rồi lủi thủi đi về nhà một mình, từng phải xây lại cách kiếm sống để theo rap toàn thời gian, từng nhìn lại chính mình và tìm thấy ba chữ “ích kỷ, vô minh, vô tâm”.
‘GANG STAR’ không nhất thiết là một tuyên bố rằng F đã trở lại đỉnh cao. Nó giống bằng chứng rằng anh vẫn đang đi. Anh vẫn muốn sân khấu. Vẫn muốn khán giả. Vẫn muốn sự nghiệp lớn hơn. Vẫn mặc denim có tên mình sau lưng, vẫn đeo kính đen trước máy ảnh và vẫn hiểu rất rõ giá trị của hình ảnh một rapper cần tạo ra. Nhưng bên dưới tất cả những thứ đó là một tham vọng ít ồn ào hơn.
Hình ảnh một người đàn ông ở Quận 1 ngồi trên chiếc xe tay ga, ly cà phê đá trong tay, đến đúng giờ và chờ buổi làm việc bắt đầu đã tóm gọn F lúc này. Bình tĩnh.
“Bình tĩnh, bình tĩnh. Mọi tình huống luôn bình tĩnh. Ghi nhận và mình điều chỉnh, giữ cái đầu luôn bình tĩnh.”
Nếu lần gặp đầu tiên cho thấy tác phong của F trước máy ảnh, cuộc trao đổi sau đó bắt đầu lật mở phần đời nằm phía sau hình ảnh ấy. Những đoạn trích nổi bật “Không còn gì để mất”, “Ích kỷ, vô minh, vô tâm”, “F và FEEZY đã hòa thành một” cứ nằm đó như những cánh cửa mới mở hé.
Trước khi đặt toàn bộ cược vào âm nhạc của riêng mình, F làm MC, hypeman và quản lý một đội ngũ MC/hypeman tại các club ở TP.HCM. Đó là công việc đã mang lại cho anh kinh nghiệm sân khấu và một vị trí nhất định trong thế giới nightlife. Một môi trường mà năng lượng phải được duy trì hàng giờ, giọng nói phải luôn ở phía trước tiếng nhạc và người đứng trên sân khấu phải biết cách làm một căn phòng chuyển động. Nó cũng bắt đầu lấy đi từ anh những thứ tương tự.
“Sức khỏe và chất giọng, thính lực của mình hao tổn nhiều khi làm công việc này,” F kể.
Cuối cùng, anh dừng lại không phải vì đã có một hợp đồng lớn hơn chờ sẵn. Không phải bởi âm nhạc lúc ấy đã đủ sức trả mọi hóa đơn. Anh đơn giản quyết định rằng nếu muốn biến rap thành nghề nghiệp thật sự, anh phải dành cho nó thời gian, sức khỏe và toàn bộ sự tập trung — thứ mà công việc cũ đang lấy mất. Cái giá xuất hiện ngay lập tức.
“Nguồn thu cũng hao hụt đi rất nhiều,” anh nói.
Những tháng đầu vẫn tương đối dễ chịu. F còn tiền tích lũy. Thay vì giữ lấy chúng như một vùng an toàn, anh bắt đầu đem nguồn lực của mình vào cộng đồng âm nhạc bằng cách đi gặp người này, kết nối người kia, tìm những người trẻ muốn làm Hip-hop nhưng chưa có nơi để làm cùng.
F bỏ tiền tổ chức những show Hip-hop nhỏ, tạo sân chơi và cơ hội biểu diễn cho nhóm. Một người vừa bước khỏi công việc đem lại thu nhập ổn định lại dùng chính tiền của mình để xây sân khấu cho người khác. Nhìn ngược lại, anh nói mình chưa từng nghĩ lựa chọn đó là sai.
“Có những lúc rất chật vật,” anh thừa nhận. “Nhưng F đã được sống với những thứ mình thích.”
Anh vẫn chọn ở lại dù âm nhạc chưa trả lại cho anh nhiều tiền. Rồi vùng đệm biến mất. Khi F nói trong buổi phỏng vấn đầu tiên rằng ‘GANG STAR’ được hoàn thành vào thời điểm không còn gì để mất, câu nói đó nghe gần giống một phép cường điệu quen thuộc của Hip-hop.
“Là thật sự trắng tay luôn đó các bạn,” anh giải thích nó theo nghĩa gần như đen nhất.
F đầu tư vào tiền mã hóa và thua lỗ. Nguồn tiền để làm nhạc cạn dần. Tiền duy trì cuộc sống cũng vậy. Gia đình nhìn vào con đường anh lựa chọn với sự lo lắng và không còn ủng hộ như anh mong muốn. Một người từng kiếm được tiền, từng có thành tích trong nghề MC/hypeman, từng xuất hiện trên chương trình rap lớn nhất Việt Nam lúc bấy giờ, cuối cùng lại đi đến một trạng thái mà mọi thứ hữu hình gần như đã rơi khỏi tay.
“Chỉ còn duy nhất là đam mê và niềm tin vào âm nhạc,” anh nói.
Trong cùng giai đoạn đó, cơ thể F cũng bắt đầu phản ứng. Anh kể mình bệnh nặng suốt khoảng sáu tháng. Theo lời anh, phổi bị tổn thương, giấc ngủ rối loạn, thể trạng suy giảm và có thời điểm anh không thể rap. Đối với một rapper đã quyết định bỏ nguồn sống cũ để dựa vào âm nhạc, việc mất khả năng sử dụng chính giọng nói của mình mang một sức nặng khác. Anh nhớ rằng đã có lúc anh cảm thấy nếu không thể tiếp tục làm nhạc, cuộc sống cũng mất đi phần ý nghĩa quan trọng nhất đối với mình. Đó không phải hình ảnh hào nhoáng của một nghệ sĩ hy sinh vì nghệ thuật. Nó là điểm thấp mà khi nhìn lại, anh đặt cạnh những tháng ngày mất ngủ, bệnh tật, tiền bạc cạn kiệt và cảm giác mình không biết còn có thể làm điều gì tiếp theo.
“Thật may âm nhạc đã kéo mình lên khỏi những ngày đen tối đó,” anh nói.
Trong thời gian ấy, anh viết ‘TÁI SYNTH’. Tái sinh bằng âm thanh, nhưng được viết với thứ ngôn ngữ của synthesizer và một con người đang thử khởi động lại chính mình. F xem bài hát như một bằng chứng rằng người ta có thể vực dậy sau khi đã xuống rất thấp. Nhưng khoảnh khắc khiến anh thực sự nghĩ mình đang quay trở lại lại đến từ một người khác.
F đang ở quê dưỡng bệnh khi NAYDAY gửi cho anh một bản mix. Đó là ‘BĂNG GIÁ’ — ca khúc sau này trở thành bài đầu tiên được viết cho ‘GANG STAR’.
“Wow, đây rồi,” anh kể về suy nghĩ đến ngay lập tức khi bật nó lên. “Mình phải tiếp tục thôi.”
Đó là một khoảnh khắc come back rất đẹp: một người đang nằm dưỡng bệnh, một bài nhạc được gửi tới điện thoại vang lên, và cảm giác rằng thứ mình tưởng đã đánh mất vẫn còn ở đó.
“[NAYDAY] luôn thúc đẩy và giúp đỡ anh trong những ngày khó khăn,” anh kể lại giai đoạn này.
Nếu ‘BĂNG GIÁ’ mở album từ điểm thấp ấy, bài cuối cùng ‘CHAMPIONS’ lại mang một cái tên gần như đối nghịch. Khoảng cách đó là đường đi giữa hai trạng thái của cùng một người. Tên album cũng bắt đầu rõ nghĩa hơn khi anh kể lại con đường đó. “Gang”, với anh, là cộng đồng anh em underground, nơi anh bắt đầu chơi nhạc và là phần xuất thân mà anh không muốn phủ nhận ngay cả khi âm nhạc của anh tiến gần hơn tới công chúng đại chúng. “Star” ở đầu bên kia là nghệ thuật, khả năng tỏa sáng, và — theo một lớp nghĩa anh nói mình nhận ra về sau — mainstream, không gian lớn hơn để thứ âm nhạc anh làm có thể lan rộng hơn. Gang đi về phía Star. Khi ghép lại, cái tên tạo âm với “gangstar” nhưng anh không muốn nó mang ý nghĩa bạo lực hay phạm pháp của hình tượng gangster truyền thống. “Gang Star” là hình ảnh một người đàn ông trưởng thành sau biến cố, vẫn giữ chất đường phố, sự nam tính và sức mạnh, nhưng không còn phải chứng minh những điều đó bằng sự hung hăng.
Cái tên album bắt đầu giống chính cách anh mô tả hai phiên bản của mình. F là người trẻ hơn, một MC/hypeman quen với việc bùng nổ trước đám đông. Một người từng có tiền, từng có thành tựu và, theo chính lời anh, cũng từng có lúc để những điều đó biến thành sự tự mãn.
“Một cá thể mạnh mẽ nhưng ngông cuồng,” anh nói.
FEEZY lại là người xuất hiện sau những va đập. Điềm đạm hơn.
“Không cần thiết hơn thua hay thể hiện mình,” anh nói, “chỉ cần sống với âm nhạc.”
Sự khác biệt này không phải một màn đổi thương hiệu. Anh không kể câu chuyện như thể F ngày trước là một người xấu và FEEZY hiện tại đã được thanh tẩy. Ngược lại, anh giữ sức mạnh của F và sự tiết chế của FEEZY. Chúng hòa thành một. Nhưng để đi đến sự hòa giải ấy, anh phải nhìn lại những thời điểm mình không thích ở bản thân. Khi còn trẻ, anh kể, việc kiếm được tiền và có thành tựu sớm khiến mình đôi lúc kiêu ngạo. Trong âm nhạc, anh thích làm gì thì làm, không quan tâm nhiều tới việc người khác nhìn nhận ra sao. Trong những mối quan hệ cá nhân, anh từng đặt bản thân ở trung tâm.
“Chỉ còn duy nhất là đam mê và niềm tin vào âm nhạc. Thật may âm nhạc đã kéo mình lên khỏi những ngày đen tối đó.”
Anh kể một câu chuyện về mó một cô gái từng yêu anh rất nhiều. Cô hy sinh cho anh nhưng anh không biết trân trọng những gì mình đang có. Rồi một ngày cô rời đi.
“Trong sự hối hận muộn màng,” anh nhận ra sau đó.
F đã xin lỗi cô. Nhưng anh biết lời xin lỗi đến quá trễ để đảo ngược điều đã xảy ra. Anh cũng nói mình từng phải xin lỗi chính mình — vì sự thiếu chín chắn và hời hợt — và vẫn còn một vài lời xin lỗi chưa thể nói với một số người khác.
“Nhưng mình sẽ bù đắp lại bằng hành động,” anh nói.
Khái niệm “trưởng thành” trong thế giới F trở nên cụ thể nhất. Không phải trở thành một người không còn mắc lỗi mà là ngừng giả vờ rằng lỗi lầm không tồn tại.
Câu chuyện ấy cũng khiến những bài tình ca trong ‘GANG STAR’ có thêm bối cảnh. F nói ‘11.11’ là một trong những ca khúc riêng tư nhất album. 11:11, theo cách anh nhìn nhận, là một “con số thiên thần” — một biểu tượng anh liên tục bắt gặp trước khi viết bài, đại diện cho một cánh cửa mới và một điều người ta mong cầu. Anh chọn viết nó quanh một mong muốn tái sinh một tình yêu. Không nhất thiết phải hiểu ‘11.11’ như một bản ghi chép nguyên xi về cô gái trong câu chuyện trước đó. Anh vẫn giữ một phần ranh giới riêng tư. Nhưng những lời giải thích mới khiến chủ đề tái sinh trong album hiện ra ở nhiều tầng. Có sự tái sinh của tình yêu, sự tái sinh của một nghệ sĩ, và sự tái sinh của cách một người nhìn lại chính mình.
Track thứ tư, ‘TIL I DIE’, và track 11, ‘ARISE’, được anh xem như hai điểm mà nhân vật trong album bắt đầu tìm đường ra khỏi bóng tối — một phía trong tình cảm, một phía trong cuộc sống.
‘FEEZY Flow’ dễ khiến người ta tưởng đây là một track được dựng để rapper trình diễn kỹ thuật flow. Anh nói điều anh thực sự muốn làm gần với nhật ký hơn. Một dòng chảy của mốc thời gian của những năm vừa qua. Những việc đã làm và những điều còn muốn làm.
Đến một lúc, một album 18 bài bắt đầu trông ít giống một tuyển tập các ca khúc và giống một hồ sơ tự thuật được viết bằng nhiều loại beat khác nhau.
“Anh chưa bao giờ muốn bán đi linh hồn của mình để đổi lấy lợi ích,” anh giải thích một câu lyric chỉ mình anh hiểu trọn vẹn trong album.
F không còn nhìn “real” như thời trẻ. Cách anh hiểu về “real” đã thay đổi.
“Be real chứ không bẻ cong sự thật,” anh nói. “Nhưng real có chừng mực vì sự thật thường mất lòng.”
Đây là một sự dịch chuyển khá lớn đối với người trưởng thành từ Hip-hop underground, nơi “keep it real” từ lâu có thể được sử dụng như một thước đo phẩm chất. F giờ đặt thêm một điều kiện vào nó. Trách nhiệm. Theo anh, trưởng thành có bao gồm khả năng tự kiểm duyệt — không phải để nói dối, mà để phân biệt điều gì đáng nói, cách nào đáng nói và điều gì người nói chưa đủ trải nghiệm để phán xét. Nó cũng giải thích vì sao anh không còn hứng thú với việc xây dựng một hình tượng nhân vật nguy hiểm. Tinh thần Hip-hop mà anh muốn giữ là tinh thần đấu tranh để đi lên.
“Không cần phải thể hiện sự nguy hiểm,” anh nói, trừ khi cần đấu tranh với “những tư duy độc hại”.
Người từng mô tả tuổi trẻ của mình là “quá chiến” bây giờ dường như quan tâm nhiều hơn đến việc chọn đúng trận chiến.
Cách nhìn ấy cũng đi vào FENOM. F thừa nhận mình từng xem bản thân là một leader. Nhưng bài học khó nhất của vị trí đó không phải làm sao giúp được nhiều người hơn mà là làm sao không giúp quá nhiều. Nếu thủ lĩnh liên tục giải quyết mọi thứ, người phía sau dễ trở thành người phụ thuộc. Anh muốn tạo môi trường, tạo thử thách, cho các thành viên một nơi để được ươm mầm. Phần còn lại phải đến từ năng lực của chính họ.
“Việc vươn lên sẽ do thực lực của các bạn quyết định,” anh nói.
Có những nghệ sĩ trong FENOM mà F tin có khả năng đi xa hơn mình. Anh nói điều đó tạo ra cả tự hào lẫn áp lực. Nhưng cũng chính ở đó, những khoản tiền từng bỏ ra, những show nhỏ từng tổ chức và thời gian dành cho người khác có thêm ý nghĩa.
Sau này, F nói, anh muốn chuyển dần từ việc trực tiếp ra tay giúp sang truyền cảm hứng. Có thể đó cũng là cách một người từng thích làm mọi thứ theo ý mình học một kỹ năng để người khác tự đứng lên.
F nói anh đã rời cái bóng danh xưng “thí sinh Rap Việt” từ lâu. Anh vẫn biết ơn những khán giả đã ở lại từ thời điểm ấy. Nhưng khi nhìn lại chính mình trong chương trình, anh cho rằng lúc đó mình “chưa đủ chín chắn”. Cuộc thi đem lại sự chú ý. Nhưng sau cuộc thi, anh bắt đầu nhìn thấy những thứ mình còn thiếu. Thay vì cố chứng minh rằng bản thân xứng đáng với sự chú ý năm nào, anh nói mình muốn tập trung vào việc hoàn thiện kỹ năng. Sự chú ý ngắn hạn không còn là đơn vị đo duy nhất. Tuy vậy, anh cũng không giả vờ mình không cần thành công đại chúng.
Khi được đưa ra lựa chọn giữa một bài viral khổng lồ và một sự nghiệp phát triển chậm trong mười năm, anh từ chối cả hai cực. Anh muốn một bài viral vừa phải và sự nghiệp phát triển trong vòng năm năm.
“Cuộc chơi này cần phải có mục tiêu và thời hạn rõ ràng để đi đến đó,” anh cười.
Những cuộc vui, thời gian, chất xám, tiền bạc, quan hệ và sức khỏe là những gì F đã đưa vào album. Anh mong muốn được nhớ đến như “một rapper đa năng và một album truyền cảm hứng”.
“Gần như là tất cả mọi thứ trong khả năng,” anh cười, nói thêm. “Có chết cũng phải làm hết album.”
Đó là kiểu cường điệu mà một rapper có thể nói về một dự án mình đặt quá nhiều vào đó. Nhưng sau tất cả những gì F vừa kể — mất nguồn thu, đầu tư thất bại, sáu tháng sức khỏe suy giảm, quãng thời gian không thể rap — câu nói cần được hiểu cạnh một FEEZY đang cố học cách không còn tự đẩy mình đến giới hạn bằng sự ngông cuồng như trước. Album đã được hoàn thành. Anh không cần lặp lại cách mình suýt kiệt quệ để hoàn thành nó.
Sau buổi paty nghe album, F đăng một lá thư cảm ơn những người đã đồng hành. Trong những ngày debut, anh theo sát phản hồi của người nghe, quan tâm tới cách sản phẩm xuất hiện trước công chúng và lựa chọn hình ảnh khá kỹ trước khi chúng được đưa ra ngoài. Một nghệ sĩ khác từng làm việc với anh dùng chữ “chỉn chu” để nhận xét về F. Anh dễ làm việc, không vòng vo, không để ekip phải đợi quá lâu.
Nếu có thể trở lại đêm ngay sau khi rời Rap Việt, F hiện tại nói anh sẽ không đưa cho phiên bản trẻ một bản đồ để né hết những thất bại phía trước. Anh muốn mình tin vào bản thân và những giá trị tốt đẹp mình đã tạo ra, đừng tự mãn, đừng lười, và lắng nghe nhiều hơn. Anh cũng sẽ không kể trước những lần mất tiền, những mối quan hệ không giữ được, những lựa chọn sai, những ngày nằm dưỡng bệnh, bản mix từ một người anh em, sự thất vọng và khoảnh khắc phải xây lại mình từ đầu. Vì nếu xóa hết những đoạn đường ấy, ‘GANG STAR' cũng không còn tồn tại.
“Hãy cứ trải nghiệm,” anh nói.
Bình luận