QuangD38: Không Vội Sống Bằng Âm Nhạc
Đã cập nhật: 3 phút trước
Nghệ sĩ NKI của năm 2025 vẫn xem âm nhạc là một sở thích được nuôi bằng sự tự do.
Đà Lạt lúc năm giờ chiều, không khí lạnh bắt đầu tràn xuống khoảng sân nhỏ của homestay Linh. Chỉ còn chưa đầy tiếng rưỡi nữa là đến giờ diễn, nhưng ở Quang hoàn toàn không có sự vội vã hay hối hả của một người sắp bước lên sân khấu.
Anh ngồi đó, lọt thỏm giữa màu xanh ngắt của vòm cây cối sau lưng, chiếc áo hoodie rằn ri trùm kín đầu, chỉ để lộ chỏm tóc bạch kim và khuôn mặt điềm tĩnh. Không khí cuộc trò chuyện diễn ra chớp nháy nhưng gọn gàng. Quang không có thói quen dùng những từ ngữ mỹ miều hay rào trước đón sau. Mỗi lần nhận câu hỏi, anh phản xạ ngay lập tức, hai bàn tay chắp lại hoặc khua nhẹ trong không trung theo nhịp nói tự nhiên của một người quen freestyle.
“Xin chào mọi người, mình là Quang. Mình đến từ Southside D38, Rap Cho Nghe, NKI,” Quang giới thiệu ngắn gọn, đặt mình giữa ba cộng đồng. Không có danh hiệu Nghệ sĩ của năm, không nhắc đến số lượng ca khúc đã phát hành hay những sân khấu từng biểu diễn. Quang giới thiệu mình bằng những nơi anh thuộc về trước khi nói về những gì anh đạt được.
Quang có một cách định nghĩa sự ổn định nghe qua khá lạ: ổn định không có nghĩa là đứng yên, càng không phải cố giữ mọi thứ bất động. “Mày đừng có để bị té hay bị rớt là ổn định rồi đó,” anh nói. Câu trả lời mang vẻ tùy hứng nhưng lại tóm gọn khá chính xác con đường nghệ thuật của Quang. Anh đã đi qua nhiều môi trường, từ sân khấu kịch thiếu nhi, phim trường, những buổi tụ tập của bạn bè đến các sân khấu rap, nhưng chưa bao giờ xem sự trưởng thành là quá trình chọn một vị trí rồi đứng nguyên tại đó.
Cuối năm 2025, anh được trao giải NKI Artist of the Year sau một năm phát hành chín ca khúc, trong đó có năm bài thuộc EP 'Tiệm Tạp Hóa Ngoài Kia'. Nhưng khi được hỏi về cách duy trì kỷ luật sáng tác, Quang thẳng thắn nói rằng âm nhạc đối với mình vẫn là một sở thích. Anh không muốn đặt nó vào lịch làm việc rồi tự ra lệnh tối nay phải viết gì, thu gì hay hoàn thành phần nào.
“Đã là sở thích thì mình thích thì mình làm thôi,” anh nói. “Còn nói về công việc thì khác nha, công việc là khác.”
Một người được gọi là Nghệ sĩ của năm nhưng chưa xem âm nhạc là nghề nghiệp nghe có vẻ mâu thuẫn. Tuy nhiên, câu chuyện của Quang cho thấy sự nghiêm túc với nghệ thuật và tham vọng thương mại không phải lúc nào cũng xuất hiện cùng lúc.
Ss.D38 không ra đời từ một bản kế hoạch phát triển nghệ sĩ hay một tuyên ngôn âm nhạc được chuẩn bị sẵn. Nhóm bắt đầu từ những người bạn từng học chung, chơi chung rồi rủ nhau làm nhạc. Cái tên cũng xuất phát từ một chi tiết rất đời thường: 38 là số nhà của một người bác, nơi anh em thường ngồi cà phê và tụ tập. Theo cách Quang giải thích, con số này trong cách gọi dân gian của số đề còn gắn với Thổ Địa, nên cả nhóm quyết định giữ lại làm tên.
Khởi đầu tự nhiên ấy cũng đi kèm với sự mong manh quen thuộc của nhiều nhóm nhạc trẻ. Mọi người có thể hào hứng khi bắt đầu, nhưng không phải ai cũng duy trì được năng lượng khi âm nhạc chưa mang lại tiền bạc, danh tiếng hoặc một con đường rõ ràng. Những thành viên đầu tiên dần mất lửa. Quang và Hani là hai người tiếp tục ở lại, rồi những gương mặt khác như DJ Nhật Minh và nhiều người bạn mới bắt đầu tìm đến.
D38 tồn tại không phải vì tất cả những người ban đầu đều đi cùng nhau đến cuối, mà vì sau mỗi lần đội hình thay đổi vẫn còn người muốn tiếp tục. Vai trò của Quang nằm ở sự bền bỉ nhiều hơn những tuyên bố lãnh đạo. Anh không kể việc giữ nhóm như một chiến tích cá nhân. Anh mô tả anh em rủ làm thì làm, người khác mất lửa thì mình tiếp tục, sau đó lại có thêm người tụ họp.
Tinh thần đó dẫn đến Rap Cho Nghe. Ban đầu, nhóm chỉ muốn tổ chức một chương trình cho vui, chưa hình dung mình sẽ trở thành những người làm sự kiện. Đến Rap Cho Nghe lần thứ hai, họ gặp LCKing, người đã hướng dẫn và giúp cả nhóm hiểu thêm nhiều khía cạnh trong quá trình tổ chức. Quang gọi đó là dịp “mở mang đầu óc”. Một kết nối khác xuất hiện khi anh gặp Anh Mac, đưa hành trình của Quang và cộng đồng quanh D38 đến gần NKI hơn.
Rap Cho Nghe vì thế đánh dấu thời điểm một nhóm bạn bắt đầu hiểu rằng tình yêu dành cho âm nhạc có thể tạo ra một không gian chung. Họ không cần đợi đến khi trở thành nghệ sĩ chuyên nghiệp mới tổ chức sân khấu, cũng không cần một công ty đứng sau mới tập hợp được cộng đồng. Họ bắt đầu với những gì đang có, học từ từng sự kiện và từng người gặp trên đường.
Khi nhắc đến những chuyện cũ như thời còn đóng phim hay những ngày đầu làm nhóm, Quang trả lời bằng một chất giọng bằng phẳng, chân thật đến mức tối giản. Anh không nói thừa một câu, cũng chẳng cố thêu dệt thêm tính kịch cho câu chuyện của mình.
Trước hip-hop, Quang đã bước vào nghệ thuật bằng diễn xuất. Khi còn nhỏ, anh tham gia Đội Kịch Tuổi Ngọc rồi bắt đầu đóng phim. Trong số những tác phẩm từng góp mặt, anh nhớ nhất 'Trinh Thám Nghiệp Dư', bộ phim được thực hiện khi anh học khoảng lớp 6. Quang gọi đó là một phần tuổi thơ của mình.
Sau bộ phim ấy, anh tiếp tục tham gia thêm nhiều dự án. Diễn xuất đưa Quang đến với sân khấu và máy quay từ sớm, nhưng khi lên cấp ba, anh bắt đầu nhận ra môi trường đó không còn tương ứng với điều mình muốn tìm kiếm trong nghệ thuật. Thế giới phim ảnh vận hành bằng kịch bản, vai diễn và sự điều phối của cả một ê-kíp; còn Quang muốn một không gian cho phép mình tự quyết định tiếng nói, nhịp độ và hình dạng của tác phẩm.
Cánh cửa dẫn sang hip-hop được mở ra từ ‘XL’, ca khúc của Subby và BlackBi mà Quang nhớ là bài rap đầu tiên mình nghe. Từ đó, anh bắt đầu tìm tòi thêm. Diễn xuất yêu cầu anh bước vào một nhân vật đã được hình thành, trong khi hip-hop cho phép anh tự lựa chọn mình sẽ xuất hiện như thế nào. Sự khác biệt giữa hai môi trường ngày càng rõ.
“Mình thích cái gì tự do hơn,” anh nói.
Anh không phủ nhận nền tảng diễn xuất, cũng không kể việc chuyển hướng như một cuộc đoạn tuyệt đầy kịch tính. Điện ảnh thuộc về tuổi thơ; hip-hop đáp ứng nhu cầu của một Quang đang trưởng thành. Thay đổi, trong trường hợp này, không phải hành động phủ nhận con người cũ mà là cách anh tìm ra môi trường phù hợp hơn với mình.
Khả năng chuyển từ một thế giới nghệ thuật sang một thế giới khác cũng liên quan đến việc thích nghi mà Quang học được từ những lần dịch chuyển khi còn nhỏ. Anh không định nghĩa ổn định bằng một địa điểm cố định, một công việc duy nhất hay một kế hoạch không được phép thay đổi. Miễn là vẫn giữ được thăng bằng, sự dịch chuyển không đồng nghĩa với mất phương hướng.
Dù đã quan tâm đến hip-hop từ sớm, Quang không lập tức xây dựng hình ảnh nghệ sĩ hay đưa mọi bản thu lên mạng. Trong một thời gian dài, anh làm nhạc rồi để đó, gửi cho bạn bè hoặc một vài người quen nghe. Hoàn thành một bài hát chưa đồng nghĩa với việc phải phát hành nó.
Đến năm 2024, những người xung quanh liên tục thúc giục anh đăng nhạc. ‘Chiếc Xe Biết Nghe' trở thành ca khúc đầu tiên Quang quyết định chính thức phát hành công khai.
“Hồi xưa có cái thói quen là làm nhạc xong rồi thôi, để anh em nghe rồi gửi người này người nọ thôi chứ không có đăng lên,” anh kể. “Tới 2024 rồi anh em kêu là làm nhạc đăng lên đi, phải đăng lên đi, rồi bắt đầu mới chơi thôi.”
Khoảng cách giữa một người làm nhạc cho bạn bè nghe và một nghệ sĩ công khai sản phẩm đôi khi chỉ là nút đăng tải, nhưng về tâm lý, đó là một bước chuyển lớn. Khi bài hát còn nằm trong máy, nó thuộc về một vòng tròn thân quen. Khi được phát hành, nó bước vào không gian nơi người lạ có thể nghe, đánh giá, bỏ qua hoặc gắn cho người làm nhạc một danh tính mà chính họ chưa chắc đã sẵn sàng nhận.
Quang bước qua ranh giới ấy khá muộn so với thời điểm bắt đầu yêu hip-hop, nhưng tốc độ sau đó tăng lên nhanh chóng. Từ lần phát hành đầu tiên trong năm 2024, anh tiến đến một năm 2025 với chín ca khúc, một EP năm bài và danh hiệu Nghệ sĩ của năm. Quá trình ấy cho thấy Quang không thiếu khả năng làm việc. Điều anh từ chối là quan niệm cho rằng sáng tạo chỉ đáng được xem là nghiêm túc khi nó được vận hành như một dây chuyền sản xuất.
Những câu văng tục đời thường, những góc nhìn trần trụi về chuyện “lấy ngắn nuôi dài” hay sự nghiệt ngã của tiền bạc đều được anh thốt ra nhẹ tịnh, xơi xởi giữa cái lạnh Đà Lạt.
Quang phủ nhận việc không đặt nặng yếu tố thương mại có khiến mình lười biếng hoặc trì hoãn sản phẩm. Theo anh, áp lực từ người trả tiền và yêu cầu nghệ sĩ phải làm theo một hướng nhất định mới dễ khiến anh mất hứng. Khi không bị ép buộc, anh làm vì thực sự muốn làm.
Quan điểm này trở nên gay gắt hơn khi câu chuyện chuyển sang kỷ luật. Quang không cố đưa ra một câu trả lời đẹp về thói quen làm việc hay phương pháp duy trì cảm hứng. Anh bác bỏ chính tiền đề rằng sở thích cần được quản lý giống công việc.
“Nếu tối nay mình phải làm cái này, rồi mình phải làm cái kia… đéo muốn làm,” anh nói. “Tao thích thì tao làm thôi, cái đó là sở thích.”
Nếu tách riêng câu nói ấy, người ta có thể xem đó là lời biện hộ cho sự tùy hứng. Một ngành công nghiệp vốn có quá nhiều dự án dang dở và quá nhiều nghệ sĩ đợi cảm hứng chắc chắn có lý do để đề cao thời hạn, kế hoạch và tính đều đặn. Tuy nhiên, sản lượng của Quang trong năm 2025 khiến cách lý giải “lười biếng” trở nên thiếu thuyết phục. Anh đã phát hành nhạc, biểu diễn, tham gia xây dựng tập thể và hoàn thành một EP. Quang vẫn làm việc; anh chỉ không muốn dùng ngôn ngữ của công việc để mô tả mối quan hệ với âm nhạc.
Với Quang, nghiêm túc không đồng nghĩa với việc biến mọi giờ sáng tạo thành nghĩa vụ. Anh có thể dành nhiều công sức cho một bài hát mà không bắt bài hát ấy phải trả lại thu nhập. Anh có thể theo đuổi chất lượng mà chưa xem mình là một lao động toàn thời gian của ngành nhạc. Cách tiếp cận này khó đo lường, đôi khi kém hiệu quả, nhưng giữ cho động lực sáng tạo không bị thay thế hoàn toàn bằng yêu cầu sản xuất.
Nó cũng đặt danh hiệu Artist of the Year vào một bối cảnh khác. Chiếc cúp không được trao cho một nghệ sĩ đã hoàn thiện mô hình nghề nghiệp, mà cho một người vẫn đang thử xem âm nhạc có thể đi xa đến đâu khi chưa trở thành gánh nặng tài chính. Quang không đại diện cho hình mẫu nghệ sĩ chỉn chu theo nghĩa truyền thống. Sức hút của anh nằm ở quá trình chuyển đổi còn đang diễn ra.
Quang đặc biệt cảnh giác với kỳ vọng phải kiếm tiền từ đam mê ngay từ những ngày đầu. Anh cho rằng chính suy nghĩ ấy khiến nhiều người nhanh chóng nản lòng. Khi mỗi ca khúc phải chứng minh giá trị bằng doanh thu, lượt nghe hoặc cơ hội biểu diễn, cảm giác thất bại xuất hiện trước khi nghệ sĩ kịp phát triển kỹ năng và tiếng nói riêng.
“Mình phải làm một công việc ở ngoài để mình nuôi cái đam mê của mình,” anh nói. “Đến một lúc nào đó có cơ hội thì mình sẽ kiếm tiền từ nó. Chứ nghĩ lấy cái đam mê này kiếm tiền từ những ngày đầu tiên thì nó sẽ là một điều làm cho bạn dễ nản hơn.”
Đó là một quan điểm thực tế hơn vẻ ngoài lãng mạn của nó. Giữ một công việc khác đồng nghĩa với việc Quang không buộc âm nhạc phải thanh toán mọi hóa đơn. Nhờ vậy, anh có thể từ chối một số sức ép thương mại và không phải điều chỉnh toàn bộ bản thân theo thứ đang được thị trường chú ý.
Đổi lại, mô hình ấy cũng có chi phí. Thời gian dành cho công việc là thời gian không thể dành cho phòng thu, biểu diễn hoặc quảng bá. Năng lượng sáng tạo phải chia sẻ với trách nhiệm đời sống. Sự độc lập giúp nghệ sĩ giữ quyền lựa chọn, nhưng không tự động xóa bỏ nguy cơ trì hoãn. Quang dường như chấp nhận sự đánh đổi đó vì với anh, việc giữ được tình yêu dành cho âm nhạc quan trọng hơn tốc độ biến nó thành nghề nghiệp.
Quan điểm của anh cũng không phải lời khuyên rằng mọi nghệ sĩ đều nên tránh kiếm tiền từ tác phẩm. Quang sẵn sàng bước vào con đường chuyên nghiệp nếu cơ hội phù hợp xuất hiện. Anh chỉ không muốn ép một sở thích phải mang trọng trách của một nghề trước khi nó đủ khả năng làm điều đó.
“Mình thích thuận theo dòng chảy,” anh nói. “Nhưng nếu có cơ hội thì ai cũng thích nó trở nên chuyên nghiệp hơn. Tới đâu tới. Có cơ hội chuyên nghiệp thì sẽ chuyên nghiệp.”
Không hẳn là buông xuôi, Quang từ chối hứa trước về một tương lai mà anh chưa thể kiểm soát. Anh không phủ nhận tham vọng, nhưng cũng chưa muốn xây dựng toàn bộ đời sống quanh một cơ hội chưa xuất hiện.
Khi mùa NKI Music Awards mới đến gần, Quang đứng ở một vị trí khác so với một năm trước. Anh đã có danh hiệu để bảo vệ, một cộng đồng gắn bó và một danh mục phát hành đủ để người nghe bắt đầu hình thành kỳ vọng. Giải thưởng đưa tên anh vào một hệ thống đánh giá rõ ràng hơn, trong khi chính anh vẫn muốn giữ âm nhạc ở vùng tự do, nơi giá trị của một bài hát không hoàn toàn phụ thuộc vào hiệu suất.
Sự căng thẳng ấy có thể trở thành vấn đề lớn nhất trong chặng đường tiếp theo. Một khi khán giả chờ đợi sản phẩm mới, cộng sự cần kế hoạch và sân khấu yêu cầu sự chuẩn bị, âm nhạc khó còn là hoạt động chỉ diễn ra vào lúc người nghệ sĩ cảm thấy thích. Chuyên nghiệp hóa không nhất thiết bắt đầu bằng một hợp đồng; đôi khi nó xuất hiện từ khoảnh khắc người khác bắt đầu đặt niềm tin vào những gì mình sẽ làm tiếp theo.
Quang chưa đưa ra lời giải hoàn chỉnh cho mâu thuẫn đó. Anh vẫn phân biệt rạch ròi giữa công việc và sở thích, trong khi thành tích của chính mình đang dần kéo âm nhạc về phía công việc. Giá trị của câu chuyện nằm ở việc quá trình ấy chưa kết thúc. Anh đang ở đoạn giữa. Anh đã bước ra khỏi vòng tròn bạn bè, đã được công nhận, nhưng chưa trao toàn bộ quyền quyết định cho thị trường.
D38 cũng bắt đầu theo cách tương tự. Một nhóm bạn tụ họp tại căn nhà mang số 38, một vài người rời đi, những người khác xuất hiện, rồi một cuộc vui dần trở thành sự kiện và cộng đồng. Không có bản thiết kế từ đầu, chỉ có những người tiếp tục làm khi vẫn còn muốn làm.
Quang cũng đang tiến về phía trước bằng nhịp độ đó. Anh không đứng yên, nhưng không xem chạy nhanh là bằng chứng duy nhất của trưởng thành. Với anh, ổn định là tiếp tục dịch chuyển mà không để mình ngã. Và lúc này, điều anh cố giữ không phải vị trí của một Nghệ sĩ của năm, mà là quyền được quyết định âm nhạc sẽ trở thành nghề nghiệp vào thời điểm nào — nếu thời điểm ấy thực sự đến.
Cái cách Quang ngồi trò chuyện — vừa thẳng thắn, vừa có phần hiền lành đằng sau lớp áo hoodie hầm hố — cho người ta cảm giác anh không đến đây để trả lời phỏng vấn hay làm hình ảnh. Anh chỉ đơn giản là tranh thủ ngồi lại vài phút, trải lòng thật nhất với những người quen trước khi khoác lên mình năng lượng của một rapper để bước lên sân khấu lúc sáu giờ rưỡi.
Sau khi Quang bước lên sân khấu, câu “thích thì làm” vẫn để lại một khoảng trống. Nếu âm nhạc chỉ là sở thích, điều gì xảy ra khi một producer đang chờ bản thu, ban tổ chức đã chốt lịch, anh em trong nhóm đã dành thời gian và khán giả bắt đầu mong đợi? Người nghệ sĩ có thể bảo vệ tự do của mình đến đâu trước khi sự tự do ấy trở thành phần việc dang dở của người khác?
Chúng tôi gặp lại nhau đúng câu nói dễ khiến Quang bị hiểu lầm nhất. Anh không rút lại quan điểm của mình. Cảm xúc vẫn là nơi một bài hát bắt đầu; Quang vẫn không muốn tự biến mỗi buổi sáng thành một ca làm nhạc bắt buộc. Nhưng anh vạch ra một ranh giới rõ ràng giữa việc sáng tạo cho riêng mình và việc đã nhận lời với người khác.
“Với mình, sở thích là cái cảm xúc ban đầu khi mình ngồi xuống viết câu rap hay chọn beat,” Quang nói. “Nhưng một khi đã gật đầu làm việc với producer, đã chốt lịch với ban tổ chức hay hứa với anh em trong nhóm, thì đó không còn là câu chuyện ‘thích hay không thích’ nữa. Sở thích kết thúc ngay khoảnh khắc mình đưa ra lời hứa, và trách nhiệm bắt đầu ngay từ giây đó.”
Ranh giới ấy không xuất phát từ một nguyên tắc được học trong sách. Hồi mới làm nhạc, Quang từng bắt đầu một sản phẩm rồi bỏ xó khi không còn thấy vui, hoặc trễ thời hạn đã thống nhất với anh em. Sự tùy hứng của một người làm xáo trộn lịch trình của cả đội và khiến những người liên quan tức giận. Qua lần đó, anh nhận ra một dự án có thể dừng lại, nhưng cảm giác bị xem nhẹ của cộng sự thì khó biến mất cùng nó.
“Sự tùy hứng cá nhân mà làm ảnh hưởng đến công sức của người khác thì có thể bị mất mối quan hệ,” anh nói.
Bây giờ, Quang chỉ hứa khi tin rằng mình có thể làm được. Điều đó không biến anh thành người làm việc theo một lịch trình cứng nhắc. Một bản nháp chưa chia sẻ với ai vẫn có thể nằm yên cho đến khi cảm xúc quay lại. Nhưng một dự án đã có producer, lịch diễn và những người cùng tham gia thì không còn thuộc hoàn toàn về tâm trạng của Quang. Tự do sáng tạo không mất đi; nó chỉ dừng lại ở nơi quyền lợi của người khác bắt đầu.
Ngay cả khi cảm hứng không xuất hiện, cam kết vẫn phải được hoàn thành. Quang không cố ép mình viết những điều lớn lao hoặc giả vờ có một cảm xúc không tồn tại. Anh quay về với kỹ thuật, dùng lý trí và những gì đã học để bảo đảm chất lượng công việc cho đối tác. Cảm hứng giúp anh tìm ra lý do để bắt đầu; tay nghề giúp anh tiếp tục trong những ngày lý do ấy tạm thời vắng mặt.
Từ câu chuyện về những lần trễ hạn, buổi phỏng vấn thứ hai đưa chúng tôi trở lại nghịch lý đã đi xuyên suốt chân dung Quang. Anh không thích dùng chữ “kỷ luật” để mô tả một sở thích, nhưng những gì anh thực sự làm lại cho thấy một dạng kỷ luật khác đang tồn tại. Nó không được tính bằng số giờ ngồi trước máy tính hay số ngày phải có mặt trong phòng thu. Nó nằm trong cách âm nhạc liên tục hiện diện giữa đời sống thường ngày và cách anh đối xử với sản phẩm sau khi đã quyết định hoàn thành nó.
Chín ca khúc và một EP trong năm 2025 không ra đời từ yêu cầu phải ngồi làm nhạc đủ tám tiếng mỗi ngày. Quang mô tả âm nhạc như một phần của nếp sống, gần với thói quen ghé mua cà phê sữa đá và bánh pateso mỗi sáng. Nó ở trong đầu khi anh đi đường, quan sát phố xá và nhặt lấy những chi tiết có thể chưa lập tức trở thành câu rap. Anh không cố gồng mình để có bài mới; đến khi trải nghiệm và cảm xúc tích tụ đủ, chúng tìm được hình thức để bật ra.
“Gọi nó là kỷ luật cũng đúng, nhưng mình gọi nó là sự tử tế với đam mê,” anh nói. Anh không bắt bản thân ngày nào cũng phải ngồi vào bàn làm nhạc, nhưng một khi đã quyết định bấm nút “export”, sản phẩm phải được đối xử nghiêm túc. “Đã không làm thì thôi, đã làm thì phải tới.”
Câu trả lời ấy làm rõ hơn sự khác biệt giữa kỷ luật cưỡng ép và trách nhiệm tự nguyện trong cách Quang làm việc. Anh không cần một bảng chấm công để chứng minh mình yêu âm nhạc. Tuy nhiên, khi một bài hát đã đi qua điểm không thể quay lại — khi nó sắp được gửi cho cộng sự, đưa lên nền tảng hoặc trình diễn trước công chúng — Quang không còn xem chất lượng là chuyện tùy tâm trạng.
Sự tử tế với đam mê còn bao gồm việc chấp nhận phản hồi. Quang muốn khán giả lên tiếng, kể cả khi lời nhận xét không dễ nghe.
“Nhạc ra mắt mà không ai nói gì thì hơi buồn, không biết là chưa đủ chạm hay sao,” anh nói.
Một lời khen cho anh biết điều gì đã kết nối; một lời chê ít nhất vẫn xác nhận rằng tác phẩm đã tạo ra phản ứng. Sự im lặng mới là khoảng trống khó đọc nhất, bởi người nghệ sĩ không biết bài hát chưa đủ sức thuyết phục hay đơn giản chưa tìm được đường đến người nghe.
Điều đó khiến quan điểm “không chạy theo thị trường” của Quang bớt tuyệt đối hơn cách cụm từ này thường được sử dụng. Anh không phủ nhận nhu cầu có khán giả và cũng không tự đặt mình bên ngoài mọi tiêu chuẩn. Khi được hỏi liệu việc đứng ngoài thị trường có phải một vùng an toàn giúp nghệ sĩ tránh đối diện với thất bại, Quang phản bác rằng lựa chọn ấy nhiều khi mạo hiểm hơn. Một xu hướng đang thịnh hành đã có sẵn công thức và nhóm người nghe; làm điều mình thích đồng nghĩa với chấp nhận sản phẩm có thể chỉ đến được với vài chục người.
“Mình không chạy theo thị trường đơn giản vì mình biết bản chất của mình ở đâu,” anh nói.
Biết mình ở đâu không có nghĩa là từ chối nhìn xung quanh. Quang quan sát nhiều nghệ sĩ trẻ làm nhạc nhanh, có tư duy sản xuất tốt và xây dựng hình ảnh nhạy bén. Năng lượng của họ khiến anh tự nhắc mình không được quá ỳ ạch. Anh có thể không chạy theo hướng của họ, nhưng tốc độ và năng lực thực hiện của một thế hệ mới vẫn buộc anh xem lại tiêu chuẩn của chính mình.
Sau khi nói về cách làm việc, Quang được hỏi về thứ có khả năng kiểm chứng mọi tuyên ngôn: âm nhạc hiện tại. Trong năm 2026, anh đã phát hành một số ca khúc ngẫu hứng. Khi phải chọn dự án phản ánh đúng nhất con người mình ở thời điểm này, Quang gọi tên ‘Trang Chủ Đang Ngủ'.
Anh không cho rằng âm thanh của mình đã thay đổi hoàn toàn sau 'Tiệm Tạp Hóa Ngoài Kia'. Sự chuyển biến nằm ở trọng tâm. Nếu trước đây Quang thích thể hiện kỹ thuật, hiện tại anh chú ý nhiều hơn đến không gian và cảm xúc của bài hát. Kỹ thuật vẫn còn đó, nhưng không cần đứng ở phía trước toàn bộ bản thu. Một ca khúc có thể ít phô diễn hơn mà vẫn cho thấy nghệ sĩ hiểu rõ hơn điều mình muốn người nghe cảm nhận.
Trong ổ cứng của Quang vẫn còn nhiều ca khúc chưa được công bố. Phần lớn chưa ra mắt vì anh chưa thấy đúng thời điểm về mặt cảm xúc. Quang gọi âm nhạc của mình có tính “tùy duyên”, đến một ngày thấy hợp không gian, hợp tâm trạng, anh sẽ lấy chúng ra, hoàn thiện rồi đăng tải. Cách làm ấy giữ cho mỗi bản nhạc một mối liên hệ với đời sống, nhưng cũng có thể khiến một số tác phẩm ngủ quá lâu. Quang chưa muốn giải quyết sự chậm trễ ấy bằng cách biến kho nhạc thành một lịch phát hành máy móc.
“Tiệm tạp hóa” mà anh từng dùng để hình dung thế giới âm nhạc của mình vẫn mở cửa. Nó chưa có danh mục cố định và cũng chưa được tuyên bố là hoàn thiện. Quang nói nơi ấy đang chờ gom góp thêm những trải nghiệm mới. Mỗi sản phẩm sẽ xuất hiện khi đời sống đem đến một thứ đủ phù hợp để đặt lên kệ.
Cánh cửa diễn xuất cũng chưa bị đóng lại. Những năm tham gia 'Trinh Thám Nghiệp Dư' và Đội Kịch Tuổi Ngọc giúp Quang hình thành sự nhạy cảm với ống kính. Nếu gặp một kịch bản điện ảnh hoặc MV hợp với vóc dáng và tính cách, anh sẵn sàng tham gia. Hip-hop cho Quang thứ tự do anh từng tìm kiếm, nhưng sự tự do ấy không buộc anh phải từ bỏ ngôn ngữ nghệ thuật đầu tiên của mình.
Trong buổi trò chuyện ở Đà Lạt, Quang nói người trẻ nên có một công việc khác để nuôi đam mê thay vì buộc đam mê phải kiếm tiền ngay từ đầu. Ở lần gặp lại, nhận định ấy được đặt xuống mặt đất bằng những câu hỏi cụ thể hơn. Công việc đang lấy đi bao nhiêu thời gian, âm nhạc đã tự trang trải được chưa, và điều gì phải xảy ra để anh thực sự bước sang đời sống nghệ sĩ toàn thời gian?
Công việc bên ngoài hiện chiếm phần lớn thời gian ban ngày của Quang. Anh không xem đó là vật cản; nó đang nuôi sống cả bản thân lẫn âm nhạc. Khi tiền nhà, sinh hoạt và những trách nhiệm đời thường không phải đặt lên từng câu rap, anh có thể giữ cho sáng tác một khoảng tự do mà nguồn thu nghệ thuật hiện chưa đủ sức bảo đảm.
Âm nhạc đã bắt đầu tạo ra những khoản thu nhỏ từ biểu diễn, nhưng chưa đủ để Quang sống hoàn toàn bằng nó. Anh thoải mái với thực tế ấy. Chưa phải phụ thuộc vào doanh thu giúp anh tránh tình thế mỗi ca khúc đều phải chứng minh khả năng hoàn vốn, nhưng cũng cho thấy tự do sáng tạo của Quang đang được chống đỡ bằng số giờ anh dành cho một công việc khác mỗi ngày.
Để chuyển sang âm nhạc toàn thời gian, Quang cần quyền tự do trong tư duy sáng tạo và nguồn thu ổn định — hai điều cùng tồn tại để anh sống cũng như chăm lo cho những người thân xung quanh mà không phải từ bỏ các giá trị cốt lõi. Anh không phản đối sự tham gia của hãng đĩa hoặc nhà đầu tư. Họ có thể góp ý về cách làm nên bài hát, chiến lược hình ảnh và truyền thông; nhưng hình ảnh cùng nội dung phải phù hợp với con người anh thì sự thỏa hiệp mới có thể xảy ra. Tiền có thể mở rộng quy mô dự án, nhưng không mặc nhiên mua được quyền quyết định Quang phải trở thành ai.
Để anh rời công việc hiện tại, thu nhập từ âm nhạc phải ổn định liên tục trong một thời gian dài, đồng thời khối lượng sáng tạo phải lớn đến mức đòi hỏi toàn bộ tâm trí. Quang sẽ không đưa ra quyết định ấy chỉ vì một ca khúc bất ngờ được chú ý hoặc một vài show diễn thành công. Anh muốn biết con đường đó có thể tồn tại sau khi sự phấn khích ban đầu qua đi.
Khi cuộc trò chuyện chuyển từ đời sống cá nhân sang tập thể, mâu thuẫn giữa tự do và trách nhiệm hiện lên rõ hơn. Một nghệ sĩ có thể chờ đúng cảm xúc để hoàn thiện ca khúc của riêng mình, nhưng người giữ lửa cho một nhóm không thể chỉ xuất hiện vào những ngày có hứng. Với Quang, câu hỏi về tương lai âm nhạc luôn đi cùng câu hỏi về nơi đã cho anh điểm tựa từ đầu.
Quang không xem sự nghiệp cá nhân và sự phát triển của D38 là hai lợi ích đối nghịch. Tập thể phát triển thì từng thành viên có một điểm tựa vững chắc; một cá nhân làm tốt cũng góp phần nâng uy tín của nhóm. Nhưng nếu hoàn cảnh buộc phải lựa chọn, anh nói mình sẽ ưu tiên giữ “cái mái nhà” D38 cho anh em trước.
Lựa chọn ấy bắt nguồn từ quãng thời gian Quang và bạn gái của anh, Hani, cùng đi qua khi chưa có gì trong tay. Việc một mối quan hệ cá nhân đồng thời hiện diện trong công việc luôn tạo ra khả năng xung đột, nên cả hai đặt ra một nguyên tắc khi bàn chuyện D38, lợi ích của tập thể phải đứng trước, mọi bất đồng cần được nói thẳng thay vì giữ lại trong lòng.
Thành công lớn nhất của D38 trong năm nay, theo Quang, không phải một con số mà là việc mọi người vẫn còn ngồi lại với nhau và duy trì được nhiệt huyết. Câu trả lời nghe khiêm tốn, nhưng phản ánh đúng lịch sử của một nhóm từng chứng kiến nhiều thành viên mất lửa. Ở lại được với nhau đã là một kết quả; bước tiếp theo là học cách vận hành tốt hơn.
Quang thừa nhận việc quản lý thời gian và tổ chức dự án trong nhóm vẫn mang nặng tính ngẫu hứng. Rap Cho Nghe cũng cần chỉn chu hơn trong khâu chuẩn bị nếu muốn bước sang giai đoạn mới. Tuy vậy, sự chuyên nghiệp hóa không được làm mất cảm giác gần gũi đã tạo nên chương trình. Anh muốn bất kỳ ai bước lên sân khấu vẫn cảm thấy mình đang “rap cho nghe”, thay vì đứng trước một hệ thống chỉ chờ đánh giá họ.
Đó là bài toán khó hơn chuyện tổ chức thêm một sự kiện. D38 phải xây dựng quy trình mà không biến thành một bộ máy xa lạ với những người đã tạo nên nó; Rap Cho Nghe phải nâng chất lượng mà không đánh mất cảm giác ai cũng có thể góp tiếng nói. Chính Quang cũng phải chứng minh rằng sự tự do anh bảo vệ trong sáng tạo có thể cùng tồn tại với tính hệ thống mà một cộng đồng đang phát triển cần đến.
Chiếc cúp Artist of the Year 2025 xác nhận một năm làm việc sung sức, nhưng giá trị của nó còn phụ thuộc vào điều người giữ danh hiệu thực hiện trước khi trao lại. Khi được hỏi về người kế nhiệm, Quang không bắt đầu bằng lượt nghe, độ phủ sóng hoặc một sản phẩm gây chú ý trong thời gian ngắn. Tiêu chuẩn anh nhấn mạnh là sự kiên trì. Theo Quang, những con số có thể được thúc đẩy bằng tiền hoặc hoạt động tiếp thị, trong khi cách một nghệ sĩ sống, truyền cảm hứng cho người xung quanh và bền bỉ qua thời gian khó tạo dựng hơn nhiều.
“Numbers thì có thể mua hoặc làm marketing được,” anh nói, “nhưng cái cách bạn sống, cách bạn truyền cảm hứng cho anh em xung quanh và sự bền bỉ qua năm tháng mới là thứ tạo nên một artist thật sự.”
Quang nhìn thấy ở nhiều nghệ sĩ trẻ hiện nay một tốc độ làm việc đáng nể, cùng tư duy sản xuất và hình ảnh ngày càng nhạy bén. Thay vì xem họ là mối đe dọa, anh dùng năng lượng ấy để nhắc mình không được trở nên ỳ ạch. Không chạy theo thị trường không có nghĩa là quay lưng với sự tiến bộ của những người đang hoạt động trong đó.
Khi đến lúc trao lại danh hiệu, Quang không muốn được nhớ đến như một cái tên từng có chiếc cúp trưng trên kệ. Anh muốn mọi người nhớ rằng mình đã chơi hết sức trong khoảng thời gian giữ nó. Cách chứng minh sẽ không nằm ở một tuyên bố mơ hồ. Trong năm tới, Quang đưa ra mục tiêu hoàn thành và chính thức phát hành một MV cá nhân chỉn chu, đồng thời tổ chức ít nhất hai đợt Rap Cho Nghe với chất lượng cao hơn cho cộng đồng.
Cam kết ấy đưa câu chuyện trở lại đúng ranh giới mà Quang tự đặt ra. Trước lời hứa, một ca khúc có thể chờ cảm xúc, một ý tưởng có thể nằm trong ổ cứng và một dự án có thể thuận theo dòng chảy. Nhưng từ khi anh công khai hứa về một MV cùng hai đợt Rap Cho Nghe, chúng không còn thuộc hoàn toàn về sự tùy duyên. Chúng đã liên quan đến cộng sự, khán giả và uy tín của chính anh.
Quang đã làm gì với khoảng thời gian mình được gọi là Nghệ sĩ của năm và ai đủ sức nhận lại danh hiệu từ Quang mùa giải kế tiếp. Câu trả lời sẽ không nằm trên chiếc cúp mà trong những sản phẩm được hoàn thành, những sân khấu thực sự diễn ra và những người vẫn còn muốn ngồi lại với nhau sau đó.
Cuộc trò chuyện khép lại ở ranh giới giữa cảm hứng và trách nhiệm. Quang từng nói sở thích kết thúc ngay khoảnh khắc một lời hứa được đưa ra. Giờ đây, lời hứa đã được nói thành tiếng. Trách nhiệm bắt đầu từ chính giây phút này.
Bình luận