Anh Mac & Torai9 - Thổ Phỉ [Lyric Video]
Hai rapper đỉnh cao từ miền Nam gặp lại nhau sau nhiều năm, mang theo hai phong cách rất khác nhưng cùng một tinh thần chống đối.
Có những màn kết hợp không chỉ nối hai rapper trên cùng một beat, mà còn nối lại cả một phần lịch sử của underground Việt Nam. ‘Thổ Phỉ’ là màn tái hợp của hai đại diện Southside sau lần hợp tác cypher ‘Rap Cho Mày Nghe’ năm 2013, đồng thời đánh dấu sự trở lại của Torai9 vào năm 2021. Bản thân ca khúc cũng có một hành trình khá đặc biệt. Ban đầu đây là demo của Torai9, dự kiến có Anh Mac và Acy tham gia nhưng dự án dừng lại.
Anh Mac sau đó từng phát hành phần rap ‘Thổ Phỉ’ của riêng mình vào năm 2020. Đến năm 2021, sau khi một người hâm mộ hỏi về dự án, Mac liên lạc lại với Torai9 và hai phần được ghép thành phiên bản hoàn chỉnh.
Vì vậy, Thổ Phỉ không giống một màn feat được tạo ra đơn thuần để hai rapper thể hiện kỹ năng. Nó giống một tuyên ngôn trở lại của hai MC thuộc một thế hệ underground đã trải qua nhiều biến động.
Điểm sáng đầu tiên nằm ở Torai9. Anh vẫn giữ kiểu flow laid-back đặc trưng, thứ đã trở thành một phần quan trọng trong nhận diện của mình. Cách đặt chữ khá thảnh thơi, không cần liên tục thay đổi tốc độ nhưng vẫn giữ pocket rất chắc. Torai cũng không cố làm giọng mình trở nên dữ dằn để phù hợp với chủ đề. Chính sự bình thản ấy lại tạo cảm giác nguy hiểm hơn.
Ở phần mở đầu, câu “một cây viết, một tờ giấy” xây dựng hình ảnh người viết như một thứ vũ khí. Hai vật vốn vô tri nhưng khi rơi vào tay người biết sử dụng lại trở nên nguy hiểm. Torai vì thế định nghĩa thứ vũ khí của mình không phải súng hay dao, mà là ngôn từ.
Sau đó, verse chuyển thành một tuyên ngôn về vị trí của anh trong rap Việt. Câu “Rap Việt tao luôn ở đấy” không chỉ là flex, mà đặt Torai vào vị trí của một người xem bản thân như một phần của lịch sử rap Việt, đặc biệt là underground.
Torai cũng trực tiếp đối đầu với quan niệm rap vì tiền. Với anh, tiền không đáng để đánh đổi tự do sáng tác. Đây là một chủ đề old school nhưng trong bối cảnh rap Việt 2021 lại có thêm ý nghĩa, khi ranh giới giữa underground và mainstream ngày càng rõ.
Nếu Torai9 dùng sự điềm tĩnh để tạo sức nặng thì Anh Mac hoàn toàn đi theo hướng ngược lại.
Anh Mac dùng flow dồn dập để đưa người nghe qua một lượng thông tin lớn. Verse bắt đầu bằng hình ảnh “ông quan huyện tham” và “con nghiện”, rồi mở rộng thành sự đối chiếu giữa những người cướp bóc bằng quyền lực và những người cướp bóc bằng kim tiêm.
Đây là lúc tên bài trở nên thú vị. “Thổ phỉ” không còn đơn giản là hình ảnh một kẻ ngoài vòng pháp luật. Mac liên tục đặt câu hỏi về ai thực sự là kẻ cướp, ai thực sự gây hại cho xã hội.
Đoạn “Nếu tao là thẩm phán, bồi thẩm đoàn, và đồng thời cũng là chấp hành viên”, Mac sử dụng hình tượng quyền lực để nói về tham nhũng và mong muốn thay đổi một hệ thống mà anh cho là có vấn đề.
Verse sau đó tiếp tục mở rộng sang những vấn đề về văn hóa, sắc tộc, Đề-Ga và kỳ thị. Đây là lúc ‘Thổ Phỉ’ khác một bản rap diss thông thường. Nội dung không còn chỉ là “tao mạnh hơn mày”, mà mở rộng thành những câu hỏi về quyền lực, bản sắc và việc ai có quyền định nghĩa một người là “thổ phỉ”.
Đặc biệt, đoạn “Bạn của tao không phải thổ phỉ” khiến tiêu đề được lật ngược thêm một lần. Kẻ bị gọi là thổ phỉ có thực sự là thổ phỉ, hay chính những người đang nắm quyền lực mới cần được đặt câu hỏi?
Điều làm ‘Thổ Phỉ’ hoạt động tốt không phải vì Torai9 và Anh Mac có cùng phong cách.
Ngược lại, họ tương phản rất mạnh.
Torai9 giữ flow thư thái, truyền tải bình thản và có phần lạnh. Anh Mac thì dồn dập, nhiều chữ, dữ dội và liên tục đẩy năng lượng lên. Một người giống như đang ngồi xuống và nói chuyện, người còn lại giống như đang đứng lên và tuyên chiến.
Nhưng hai thái độ ấy lại cùng phục vụ một chủ đề. Torai nói về tự do của người làm rap và sự chống đối với những giới hạn của mainstream; Mac mở rộng tinh thần chống đối ấy sang những vấn đề xã hội và chính trị. Vì vậy, hai verse không tạo cảm giác như hai bài rap riêng biệt đặt cạnh nhau.
★ ★ ★ ★ ★
Thổ Phỉ
Anh Mac & Torai9
Sản xuất: Daniel Gong
Sáng tác: Thomas Nguyen & Lê Kỳ Quý Phong
Hòa âm: Thomas Nguyen
Ảnh bìa: Thomas Nguyen
Phần sản xuất của ‘Thổ Phỉ’ khá tiết chế, phù hợp khi hai MC đều có cách truyền tải mạnh. Beat không cần quá nhiều lớp âm thanh để tạo cao trào. Instrumental chủ yếu tạo nền ổn định để Torai9 giữ nhịp điệu thoải mái, đồng thời cho Anh Mac đủ không gian triển khai mật độ chữ cao. Sự tối giản này giúp giọng và lyric trở thành trung tâm. Với một bài có lượng nội dung lớn như ‘Thổ Phỉ’, đây là lựa chọn hiệu quả hơn một beat quá dày.
Tuy nhiên, production cũng chưa phải phần khiến bài trở nên đặc biệt. Sức nặng chủ yếu đến từ hai MC và nội dung hơn là bản thân instrumental.
Giá trị lớn của ‘Thổ Phỉ’ nằm ở bối cảnh ra đời. Ca khúc xuất hiện năm 2021, sau những tranh luận và beef lớn xoay quanh Torai9. Đây là track đánh dấu sự trở lại của Torai sau tuyên bố rút khỏi giới rapper, đồng thời kết nối lại những mạng lưới underground như GVR, NKI và FSR.
Vì thế, nghe ‘Thổ Phỉ’ chỉ như một bài rap mạnh mẽ sẽ bỏ qua phần quan trọng nhất. Đây là sản phẩm được xây dựng trên một quan niệm underground rap không nhất thiết phải phục vụ thị trường, và rapper không nhất thiết phải chấp nhận những giới hạn mà thị trường đặt ra cho mình. ‘Thổ Phỉ’ không chỉ là một bài feat giữa Torai9 và Anh Mac. Nó giống một lời nhắc rằng underground từng tồn tại như một hệ giá trị riêng, nơi rapper vẫn muốn tự quyết định mình nói gì, nói với ai và nói bằng cách nào.
Điểm mạnh nhất của bài không nằm ở việc ai rap kỹ thuật hơn, mà ở cách hai phong cách trái ngược cùng phục vụ một tinh thần chống đối. Điểm trừ chủ yếu nằm ở production chưa đủ nổi bật và lượng thông tin trong verse của Mac đôi lúc quá dày. Nhưng chính điều đó cũng khiến ‘Thổ Phỉ’ đáng nghe lại. Đây không phải một bài rap chỉ muốn nghe hay. Nó muốn nói điều gì đó, và quan trọng hơn, nó cho thấy hai lão tướng underground vẫn còn rất nhiều thứ để nói.
Bình luận