Donald Trump — Nếu Bị Ám Sát — Sẽ Là Cơn Ác Mộng

Có một ảo tưởng sai lầm rằng loại bỏ một lãnh đạo đồng nghĩa với việc loại bỏ toàn bộ phong trào.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trên bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng trước khi lên trực thăng Marine One, ngày 16/1/2026. Ảnh: Tom Brenner

Tổng thống Mỹ Donald Trump từ lâu có khuynh hướng xem những mối đe dọa nhằm vào bản thân như bằng chứng cho mức độ ảnh hưởng chính trị của mình.

Trong lần phát biểu sau sự cố an ninh tại Tiệc tối của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng vào ngày 25/4/2026, ông không phủ nhận việc bị nhắm đến — ngược lại, ông cho rằng những người bị nhắm đến thường là những nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử.

“Tôi đã nghiên cứu về các vụ ám sát và tôi phải nói với các bạn rằng những người có sức ảnh hưởng lớn nhất — những người làm được nhiều điều nhất... những người tạo ra tác động to lớn nhất — chính là những người bị họ nhắm đến,” Trump nói, ngụ ý rằng việc trở thành mục tiêu là bằng chứng của tầm ảnh hưởng.

Trump cho biết ông cảm thấy “vinh dự” khi trở thành mục tiêu của một âm mưu ám sát, sau khi được hỏi lý do ông tin rằng mình đã là đích nhắm của nhiều âm mưu như vậy.

Đến mùa xuân năm 2026, cơ quan điều tra và giới truyền thông Mỹ đã xác nhận có ít nhất ba vụ ám sát Trump bất thành: Butler năm 2024, Câu lạc bộ Trump International Golf tại West Palm Beach vài tháng sau đó, và mới đây là vụ nổ súng tại Washington, D.C.

Trong đời sống thường ngày, Trump là một nhân vật vướng tranh cãi pháp lý, phát ngôn cực đoan, và những quyết định gây chia rẽ đầy mâu thuẫn. Nhưng cái chết — đặc biệt là cái chết mang tính bạo lực — có một cơ chế tẩy rửa kỳ lạ. Nó xóa đi những chi tiết phức tạp, giữ lại những gì dễ kể lại nhất. Nếu bị ám sát, dư luận sẽ lan truyền câu chuyện “Họ đã giết Trump vì ông nói sự thật”.

Trong nhiều năm, những người xung quanh Trump đã giúp định hình một thế giới quan nơi ranh giới giữa đối thủ chính trị và bộ máy quyền lực gần như biến mất. Trong câu chuyện đó, truyền thông không còn là người quan sát, chính phủ không còn là trọng tài, và các định chế không còn là những cấu trúc trung lập. Tất cả đều trở thành những mắt xích của cùng một hệ thống được cho là đang vận hành để kiềm chế một con người và phong trào đứng phía sau ông.

Steve Bannon, cựu chiến lược gia trưởng của Nhà Trắng và là đồng minh lâu năm của Trump trước khi bị sa thải, từng lập luận rằng chính trị chỉ là phần hạ nguồn của văn hóa. Nếu ông đúng, thì Chủ nghĩa Trump chưa bao giờ chỉ là một chiến dịch tranh cử hay một cá nhân. Nó là sự kết hợp của giận dữ giai cấp, cảm giác bị phản bội, hoài niệm về quyền lực Mỹ và niềm tin rằng hệ thống hiện tại không còn đại diện cho những người bình thường. Một tâm trạng xã hội đã tồn tại trước Trump và có thể tiếp tục tồn tại sau ông. Trump chỉ là vật chứa dễ nhận diện nhất của tất cả những điều đó.

Bannon cũng từng mô tả chính trị hiện đại như một “chiến tranh thông tin”, nơi cảm xúc quan trọng hơn sự thật. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2019, ông nói thẳng “Đảng đối lập chính là truyền thông”.

Nhưng điều nguy hiểm nhất nằm ở cách mạng xã hội bảo tồn các nhân vật chính trị như biểu tượng được tối ưu hóa để tái xuất vô tận dưới dạng clip ngắn, meme, câu nói và huyền thoại hóa thuật toán. Trong môi trường đó, một vụ ám sát sẽ giải phóng nó khỏi mọi giới hạn của đời thực. Trong một thời đại mà một đoạn video 30 giây có thể định hình quan điểm của hàng triệu người, cái chết của Trump sẽ là sản phẩm lan truyền hoàn hảo nhanh hơn bất kỳ sự thật nào trong lịch sử chính trị Mỹ. Mỗi lần thuật toán đẩy hình ảnh ấy trở lại màn hình điện thoại, câu chuyện sẽ được kể lại thêm một lần nữa.

Chính trị toàn cầu đã chứng kiến hiệu ứng tử đạo nhiều lần. Khi cựu Thủ tướng Yitzhak Rabin ngã xuống dưới làn đạn của một kẻ cực đoan Do Thái năm 1995, cuộc tranh luận về con người thật của ông gần như kết thúc cùng ngày hôm đó. Trong ký ức công chúng, Rabin nhanh chóng được tái định nghĩa không phải như một chính trị gia với những quyết định gây tranh cãi, mà như hiện thân của một con đường hòa giải bị cắt đứt giữa chừng. Những tranh cãi quanh Hiệp định Oslo bao gồm hai thỏa thuận mang tính bước ngoặt giữa Israel và Tổ chức Giải phóng Palestine bị đơn giản hóa thành một câu chuyện về hòa bình bị phản bội. Cái chết của ông làm sâu sắc thêm chia rẽ trong xã hội Israel.

Khi một nhân vật gây tranh cãi bị loại bỏ bằng bạo lực, phong trào của họ tái cấu trúc thường theo hướng cực đoan hơn. Cái chết biến một lãnh đạo có thể bị chỉ trích thành một biểu tượng không thể chạm tới. Một người đã chết không còn phải trả lời chất vấn hay tự mâu thuẫn với chính mình. Những gì còn lại là câu chuyện, và câu chuyện thường sống lâu hơn sự thật.

Nhà triết học quần chúng Eric Hoffer từng nhận xét rằng các phong trào đại chúng có thể tồn tại mà không cần một vị thần, nhưng không thể tồn tại nếu không có một kẻ thù. Một vụ ám sát sẽ phá hủy bất luật chơi chung nào còn sót lại. Những người bảo thủ sẽ coi đó là bằng chứng rằng họ bị đàn áp. Những người trung lập sẽ mất niềm tin vào an ninh và thể chế. Những người cấp tiến sẽ bị đẩy vào thế phòng thủ, dù họ không liên quan. Kết quả là dân chủ tan rã. Ngay cả những người chưa từng ủng hộ Trump cũng sẽ bị kéo vào vùng phòng thủ đạo đức. Trong nhận thức đại chúng, sự khác biệt giữa “không liên quan” và “bầu không khí thù ghét dẫn đến điều này” sẽ nhanh chóng bị xóa nhòa. Chỉ trong vài giờ, phe chống Trump có thể mất lợi thế đạo đức mà họ đã xây dựng suốt nhiều năm, không phải vì họ gây ra sự kiện đó, mà vì chính sự kiện ấy sẽ khiến mọi lời chỉ trích trước đó bị nhìn lại dưới ánh sáng của bạo lực.

Một vụ ám sát tổng thống hoặc cựu tổng thống trong thời đại hậu sự thật sẽ gần như chắc chắn kéo theo sự mở rộng quyền lực an ninh nội địa về giám sát mạnh hơn, kiểm soát cực đoan chính trị quyết liệt hơn, áp lực mới lên các nền tảng công nghệ và một bầu không khí khẩn cấp kéo dài vượt xa chính sự kiện ban đầu.

Cái chết của Trump có thể tạo ra chính thứ mà phong trào của ông luôn cảnh báo — một nhà nước ngày càng nghi ngờ công dân của mình, và ngày càng sẵn sàng mở rộng quyền lực dưới danh nghĩa bảo vệ nền dân chủ.

Sau khi cựu Thủ tướng Pakistan Benazir Bhutto bị ám sát, đảng của bà tiếp tục tồn tại, nhưng không còn một trung tâm đủ mạnh để kiểm soát năng lượng chính trị mà bà từng tập trung. Khoảng trống đó tạo ra hỗn loạn có tổ chức.

Trump, với tất cả sự khó đoán, vẫn là một cá nhân có thể dự đoán ở một mức độ nào đó. Ông có lịch sử, thói quen, và giới hạn. Nhưng nếu ông biến mất đột ngột, phong trào của ông sẽ không biến mất cùng. Một số sẽ cố gắng kế thừa. Một số sẽ cực đoan hóa. Một số sẽ chuyển sang các hình thức hành động ngoài thể chế. Không còn một trung tâm kiểm soát, năng lượng chính trị đó sẽ trở nên khó lường hơn nhiều.

Trong một thế giới kết nối, một sự kiện như vậy sẽ không dừng lại ở Mỹ. Các phong trào dân túy ở châu Âu, Mỹ Latinh, và châu Á sẽ nhanh chóng xem nó như bằng chứng rằng hệ thống toàn cầu đang đàn áp tiếng nói của người dân và dân chủ chỉ là vỏ bọc cho quyền lực ngầm. Phần còn lại của thế giới cũng sẽ lập tức khai thác cú sốc đó. Moscow sẽ xem nó như bằng chứng cho sự mục ruỗng nội tại của nền dân chủ Mỹ. Bắc Kinh sẽ dùng nó để củng cố lập luận rằng các xã hội phương Tây đang mất khả năng tự ổn định. Các phong trào dân túy châu Âu sẽ biến nó thành nhiên liệu cho luận điểm rằng giới tinh hoa tự do cuối cùng luôn quay về với bạo lực khi quyền lực bị đe dọa.

Trong khi các chính phủ phát biểu về đoàn kết và ổn định, thị trường tài chính toàn cầu sẽ phản ứng theo cách lạnh lùng hơn nhiều như thể vừa chứng kiến một cuộc khủng hoảng kế vị trong đế chế quyền lực lớn nhất thế giới.

Kịch bản này đặc biệt nguy hiểm vì nó sẽ không xảy ra trong một nước Mỹ ổn định. Nó sẽ xảy ra sau nhiều năm đại dịch, bạo loạn, phủ nhận bầu cử, chiến tranh văn hóa, khủng hoảng niềm tin truyền thông và sự mệt mỏi tinh thần kéo dài. Một xã hội kiệt sức thường phản ứng với cú sốc không phải bằng lý trí, mà bằng cảm xúc tích tụ. Trong môi trường đó, sự hoang tưởng lan nhanh hơn dữ kiện, còn thuyết âm mưu thường mang lại cảm giác dễ hiểu hơn sự thật phức tạp.

Nếu Trump chết vì ám sát, điều xảy ra tiếp theo là sự đóng băng của một kỷ nguyên trong trạng thái nguy hiểm nhất. Không còn tranh luận. Không còn kiểm chứng. Không còn khả năng sửa sai. Chỉ còn một câu chuyện đủ đơn giản để lan truyền, đủ mạnh để chia rẽ, và đủ linh hoạt để tồn tại lâu hơn bất kỳ con người nào. Trump còn sống, còn có thể bị chỉ trích, kiểm chứng và về lý thuyết có thể bị đánh bại trong khuôn khổ thể chế, luôn dễ kiểm soát hơn Trump đã chết nhưng được thần thánh hóa. Sự tồn tại của ông có thể là trạng thái ổn định hơn. Trong chính trị, điều tồi tệ nhất không phải là một đối thủ mạnh mà là một đối thủ không còn sống nhưng không bao giờ biến mất.